Trang này dành cho bác nào mới tìm hiểu đạo Phật. Xin giải thích cho rõ: MN, DN, SN, AN nghĩa là gì, những con số kia đọc thế nào, và nên bắt đầu từ bài kinh nào. Đọc xong trang này thì mọi trang kinh khác trên trang nhà đều mở ra dễ dàng.
Phần I · Vì Sao Có Ký HiệuNếu bác mở một trang kinh trên trang nhà và thấy dòng chữ "MN 91" hay "mn91:14.22" thì xin đừng ngại. Đó không phải mật mã của người trong nghề — đó chỉ là số nhà của một bài kinh.
Kinh Phật được kết tập cách đây hơn hai ngàn năm trăm năm, và có tới mấy ngàn bài. Muốn hai người ở hai đầu thế giới cùng mở đúng một bài, người ta phải có một cách gọi chung. Ký hiệu ấy chính là cách gọi chung đó.
Trên trang nhà này, con luôn ghi tên tiếng Việt trước. Ví dụ "Trung Bộ · MN 91 · Kinh Brahmāyu". Bác chỉ cần đọc tên tiếng Việt là đủ; phần ký hiệu để dành cho ai muốn tra cứu, đối chiếu.
Toàn bộ lời dạy của Đức Phật được kết tập thành năm bộ. Mỗi bộ có một ký hiệu hai chữ cái:
- DN — Trường Bộ (Dīgha Nikāya, "bộ dài"). 34 bài kinh dài. Nhiều bài kể chuyện, có nhân vật, dễ theo dõi như đọc truyện. Trang nhà đã có đủ trọn bộ 34 bài.
- MN — Trung Bộ (Majjhima Nikāya, "bộ vừa"). 152 bài, dài vừa phải. Đây là bộ được đọc nhiều nhất để học giáo lý, vì mỗi bài thường bàn trọn một đề tài.
- SN — Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya, "bộ nhóm theo chủ đề"). Khoảng 1.800 bài, phần lớn rất ngắn, xếp thành từng nhóm cùng đề tài.
- AN — Tăng Chi Bộ (Aṅguttara Nikāya, "bộ tăng dần theo số"). Khoảng 1.400 bài, xếp theo con số: chương một pháp, hai pháp, ba pháp… Rất tiện để học thuộc.
- KN — Tiểu Bộ (Khuddaka Nikāya, "bộ nhỏ lẻ"). Gồm nhiều tập riêng, trong đó có Kinh Pháp Cú, Kinh Tập, Trưởng Lão Tăng Kệ, Chuyện Tiền Thân… Đây là bộ có nhiều bài kệ đẹp nhất.
Ký hiệu đơn giản nhất chỉ có hai phần. MN 91 = bộ (MN, tức Trung Bộ) + số bài (bài thứ 91). Vậy MN 91 là bài kinh thứ 91 của Trung Bộ — tên là Kinh Brahmāyu.
Đôi khi bác thấy thêm dấu hai chấm và mấy con số nữa, ví dụ mn91:14.22. Phần sau ấy là đoạn 14, câu 22 trong bài kinh. Con ghi số ấy để bác mở đúng chỗ mà đối chiếu, chứ không phải đọc thuộc làm gì.
Còn "SC 23" thì là chuyện khác. Bản dịch tiếng Việt của Hoà thượng Thích Minh Châu đánh số đoạn theo cách riêng, ghi là SC 1, SC 2, SC 3… Hai cách đánh số này KHÔNG trùng nhau — nên trên mỗi ô trích con đều ghi cả hai.
Vậy khi thấy dòng "MN 89, SC 23 (mn89:10.1–10.2)" thì đọc như sau: bài 89 của Trung Bộ; trong bản tiếng Việt nó nằm ở đoạn SC 23; trong bản Pāli và bản Anh nó nằm ở đoạn 10, câu 1 đến 2.
- Pāli — ngôn ngữ ghi chép kinh điển nguyên thuỷ, gần với tiếng Đức Phật nói. Không phải tiếng Phạn (Sanskrit), tuy hai thứ tiếng ấy có họ với nhau.
- Kinh (sutta) — một bài giảng. Bộ (nikāya) — một tuyển tập nhiều bài kinh.
- Thế Tôn — cách gọi kính trọng Đức Phật. Tôn giả — cách gọi kính trọng một vị đệ tử lớn (như Tôn giả Xá-Lợi-Phất, Tôn giả A-Nan).
- Tỷ-kheo (bhikkhu) — vị tăng đã thọ giới đầy đủ. Tỷ-kheo-ni — vị ni. Cư sĩ — người tại gia giữ đạo.
- Năm uẩn — năm phần hợp thành cái ta quen gọi là "tôi": sắc (thân), thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết), hành (tạo tác, ý muốn), thức (sự biết).
- Niết-bàn (nibbāna) — nghĩa đen là sự tắt của một ngọn lửa: tắt vì hết nhiên liệu, không phải bị dập tắt. Nhiên liệu ấy là tham ái và chấp thủ. Bài Kinh Ngọn Lửa Tắt giảng riêng về chữ này.
- A-la-hán — bậc đã đoạn tận phiền não, không còn tái sanh. Dự Lưu, Nhất Lai, Bất Lai — ba bậc trước đó trên cùng một con đường.
- Nếu bác mới bắt đầu, xin đừng đọc theo số thứ tự. Không ai đọc kinh từ bài 1 tới bài 152 cả. Hãy chọn bài nào chạm tới việc mình đang sống.
- Muốn hiểu tinh thần đạo Phật trước đã? Đọc Kinh Kālāma — "đừng vội tin vì nghe truyền lại" — và Kinh Tư Sát, bài mà chính Đức Phật mời người ta kiểm chứng Ngài.
- Đang gặp chuyện buồn khổ? Đọc Kinh Mũi Tên — vì sao cùng một nỗi đau mà người này khổ gấp đôi người kia.
- Muốn biết sống thế nào cho phải? Đọc Kinh Thi-Ca-La-Việt — bổn phận giữa cha mẹ và con cái, vợ chồng, thầy trò, bạn bè, chủ và người làm.
- Trong nhà có người bệnh? Đọc Kinh Girimānanda — mười tưởng Đức Phật dạy đọc cho người bệnh nghe.
- Trong đoàn thể có bất hoà? Đọc Kinh Kosambiya — Sáu Pháp Hoà Kính, dạy ngay giữa lúc Tăng chúng đang chia rẽ nặng nhất.
- Muốn một bài thật ngắn để đọc mỗi ngày? Mở Kinh Pháp Cú — 423 bài kệ, mỗi bài vài dòng, đủ 26 phẩm trên trang nhà.
Một, đọc chậm và đọc ít. Kinh không phải sách để đọc cho hết. Một bài đọc kỹ hơn mười bài đọc lướt. Có bài chỉ cần một câu là đủ dùng cả tháng.
Hai, gặp chỗ khó thì cứ để đó mà đi tiếp. Trong kinh có nhiều đoạn lặp đi lặp lại — đó là do ngày xưa kinh được học thuộc lòng, không có sách, nên phải lặp cho dễ nhớ. Bác cứ đọc lướt qua chỗ lặp, không sao cả.
Ba, đừng ngại khi thấy hai bản dịch khác nhau. Trên trang nhà, con để nguyên văn Pāli, bản tiếng Việt và bản tiếng Anh cạnh nhau. Đôi khi ba cột nói hơi khác nhau — con đều ghi chú rõ chỗ khác. Đó là chuyện bình thường của việc dịch, không phải ai chép sai.
Và một điều sau cùng, xin thưa thật. Trang này do máy soạn và có một lượt soi lại độc lập. Chỗ nào lượt soi bắt được lỗi, chúng tôi đều ghi thẳng lên trang, không sửa lặng lẽ. Bác thấy chỗ nào khác bản in, xin báo cho chúng tôi.
Nguyên văn Pāli trên trang nhà chép từ ấn bản Mahāsaṅgīti (tệp dữ liệu gốc của suttacentral.net). Bản tiếng Việt của Hoà thượng Thích Minh Châu; bản tiếng Anh của Tỳ-kheo Sujato. Muốn xem trọn bộ Tam Tạng, xin vào trang Tam Tạng; muốn xem danh mục từng bộ, xin vào Tạng Kinh.
