G.Đ.P.T Huyền Quang Phật Pháp Ngành Thiếu · Bậc Trung Thiện Bài 02
Bậc Trung Thiện · Giáo Lý Căn Bản

Bát Chánh Đạo

Con đường tám nhánh chân chánh dẫn đến chấm dứt khổ đau và an vui Niết Bàn — giản dị, thiết thực mỗi ngày

Muốn chúng sanh đoạn diệt phiền não để đạt đến cảnh giới Niết Bàn, đức Phật thuyết minh Tám Chánh Đạo. Tám Chánh Đạo là một phương pháp giản dị, hợp với lối sống, tâm lý và hành động hằng ngày của chúng sanh.

I. Định Nghĩa

Tám Chánh Đạo là con đường chân chánh có tám ngành, giúp chúng sanh tiến đến đời sống hoàn toàn.

II. Hành Tướng

1. Chánh kiến (Samma Ditthi): Nhận thức sáng suốt và hợp lý.

  • a. Kiến thức chân chánh:
    • Nhận thức mọi vật là kết hợp của nhiều nhân duyên, không trường tồn và sẽ biến diệt.
    • Nhận rõ quả báo của mọi hành vi và ý niệm.
    • Nhận rõ giá trị sự sống của mình, người và muôn vật.
    • Nhận rõ mọi chúng sanh có cùng bản thể thanh tịnh.
    • Nhận rõ nghiệp báo thiện ác để thực hành hoặc tránh xa.
    • Nhận thức đạo lý chân chánh để làm đích hướng tiến.
  • b. Kiến thức sai lầm:
    • Cho sự hiện hữu của vạn vật là tự nhiên.
    • Chấp nhận Thượng đế và phủ nhận nhân quả nghiệp báo.
    • Chủ trương định mệnh, phủ nhận kết quả của hành nghiệp.
    • Quan niệm giai tầng và đẳng cấp để ngăn cách giữa người với người hoặc người với vật.
    • Chấp theo thần thoại, mê tín dị đoan.

2. Chánh tư duy (Samma Sankappa): Suy nghĩ chân chánh.

  • a. Suy nghĩ chân chánh:
    • Suy nghĩ giới, định, huệ để tu tập giải thoát.
    • Suy nghĩ nguyên nhân đau khổ của chúng sanh để giải thích và khuyến tu.
    • Suy nghĩ những hành vi lỗi lầm và tâm niệm xấu xa để sám hối, cải đổi.
  • b. Suy nghĩ không chân chánh:
    • Suy nghĩ tà thuật để mê hoặc mọi người.
    • Suy nghĩ những phương cách sâu độc để hại người, hại vật.
    • Suy nghĩ mưu cơ trả thù oán.
    • Suy nghĩ tài sắc, danh vọng.

3. Chánh ngữ (Samma Vaca): Lời nói ngay thật, chân chánh.

  • a. Lời nói chân chánh:
    • Nói thành thật và sáng suốt.
    • Nói ngay thẳng, không thiên vị.
    • Nói hòa nhã, rõ ràng và giản dị.
    • Nói lợi ích, dung hòa, khuyến tấn và duy nhất.
  • b. Lời nói không chân chánh:
    • Lời nói dối trá, không đúng sự thật.
    • Nói không ngay thẳng, thiên vị, dua nịnh, xuyên tạc, ngụy biện.
    • Nói sâu độc, đay nghiến, nguyền rủa, mắng nhiếc, vu họa và thô tục.
    • Nói chia rẽ, di hại cho mọi người, mọi vật.

4. Chánh nghiệp (Samma Kammanta): Hành động chân chánh.

  • a. Hành động chân chánh:
    • Hành động theo lẽ phải, biết tôn trọng quyền sống và hạnh phúc chung của người và vật.
    • Tôn trọng nghề nghiệp và tài sản mọi người.
    • Giữ hạnh thanh tịnh, không đàng điếm trác táng.
    • Biết phục vụ chức nghiệp tận tâm với việc làm.
    • Biết hy sinh chính đáng để giải thoát nỗi khổ cho mình và người.
  • b. Hành động không chân chánh:
    • Sát hại tàn bạo.
    • Trộm cắp xâm đoạt.
    • Sống xa hoa trác táng.
    • Sáng chế khí cụ mãnh lợi để sát hại.
    • Chế hóa vật giả để dối hoặc mọi người.
    • Lợi dụng văn nghệ để kích thích sự đàng điếm ăn chơi trác táng.

5. Chánh mạng (Samma Ajiva): Sinh sống chân chánh.

  • a. Mạng sống chân chánh:
    • Tận lực làm việc để sanh sống nhưng không tổn hại đến người và vật.
    • Đem tài năng chân chánh để sinh sống chứ không giả dối, lừa gạt.
    • Sống thanh cao, không lòn cúi vô lý.
    • Sống đúng chánh giáo, không nên dị đoan.
  • b. Mạng sống không chân chánh:
    • Làm thương hại chúng sanh.
    • Xem sao, tính vận, bói xăm, giò quẻ để sống.
    • Chiều chuộng quyền quý, mối lái giao dịch và miệng lưỡi để sanh sống.

6. Chánh tinh tấn (Samma Vayama): Siêng năng chân chánh.

  • a. Siêng năng chân chánh:
    • Thấy mình có tội ác, lỗi lầm, siêng năng sám hối trừ bỏ.
    • Tội ác và lỗi lầm chưa sanh, siêng tu các pháp lành để giữ gìn ngăn đón.
    • Thấy mình chưa có phước nghiệp, siêng năng và cố gắng đào tạo phước nghiệp.
    • Đã có phước nghiệp, siêng năng duy trì và tiến triển thêm lên.
  • b. Siêng năng không chân chánh:
    • Siêng năng sát hại.
    • Siêng năng gian xảo, trộm cắp.
    • Siêng năng đàng điếm.
    • Siêng năng dối trá, xuyên tạc, dua nịnh.
    • Siêng năng rượu chè, xa hoa…

7. Chánh niệm (Samma Sati): Nhớ nghĩ chân chánh.

  • a. Nhớ nghĩ quá khứ:
    • Nhớ ơn cha mẹ, thầy bạn để báo đáp.
    • Nhớ ân nước nhà để phụng sự bảo vệ.
    • Nhớ ơn chúng sanh giúp đỡ để đền trả.
    • Nhớ ân Phật, Pháp, Tăng để tu hành.
    • Nhớ lỗi lầm xưa để sám hối cải đổi.
  • b. Nhớ nghĩ không chân chánh:
    • Nhớ khuyết điểm của người để chế diễu, phê bình.
    • Nhớ lại oán hận cũ để phục thù.
    • Nhớ lại dục căn xưa để lung lạc ý chí.
    • Nhớ lại hành động xảo trá và tàn bạo để hãnh diện tự đắc.
  • c. Quán niệm chân chánh:
    • Quán niệm từ bi: quán cảnh đói khổ, tật bệnh của chúng sanh để sanh tâm thương xót cứu độ.
    • Quán niệm trí huệ: quán nguyên nhân sanh hóa của vũ trụ vạn vật để tự tu và giải thoát.
  • d. Quán niệm không chân chánh:
    • Nhớ nghĩ sắc vọng, phương tiện sát hại, độc kế thâm mưu.
    • Nhớ nghĩ văn tự xảo trá, cao lương mỹ vị.

8. Chánh định (Samma Samadhi): Tu tập thiền định chân chánh.

  • a. Thiền định chân chánh:
    • Bất tịnh quán: quán các pháp không thanh tịnh để trừ tham dục ái ân.
    • Từ bi quán: quán tất cả chúng sanh đều đồng một chân tâm để đoạn trừ tâm hận thù.
    • Nhân duyên quán: quán tất cả các pháp đều là giả hợp duyên sanh để đoạn trừ ngu si.
    • Giới phân biệt quán: phân biệt sự giả lập của 18 giới để trừ ngã chấp và pháp chấp.
    • Sổ tức quán: quán hơi thở ra vào để đối trị tâm tán động.
  • b. Thiền định không chân chánh:
    • Tu diệt tận định cầu chứng quả Niết Bàn giả danh.
    • Tu vô tướng định cầu an vui các cõi trời, ngoại đạo.
    • Tu thiền định để luyện đơn, vận khí cầu thần thông, trường sanh…

III. Phân Loại

  • Tín (Saddha): chánh kiến và chánh tư duy.
  • Giới (Sila): chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng.
  • Định (Samadhi): chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định.

IV. Công Năng

  1. Cải thiện tự thân: nếu con người tu theo Tám Chánh Đạo sẽ hoán cải được tất cả và tạo cho tự thân một đời sống chân chánh, lợi ích và thiện mỹ.
  2. Cải tạo hoàn cảnh: hiện cảnh là hình thành của tâm niệm, là kết quả của hành vi. Nếu hành động theo Tám Chánh Đạo, hiện cảnh thế gian sẽ an lành và tịnh lạc.
  3. Làm căn bản cho chánh giác: Tám Chánh Đạo là căn bản đầu tiên cho sự giác ngộ chân chánh của chư Phật.

V. Lợi Ích

  • Kiến thức chân chánh không bị mê hoặc điên đảo.
  • Suy nghĩ chân chánh không bị mê lầm đen tối.
  • Lời nói chân chánh sẽ lợi mình lợi người.
  • Hành động chân chánh sẽ không tổn người, hại vật.
  • Đời sống chân chánh sẽ được mọi người kính nể.
  • Siêng năng chân chánh sẽ được kết quả khả quan.
  • Nhớ nghĩ chân chánh hoàn toàn nhận cảnh, thâu hoạch nhiều kết quả tốt.
  • Thiền định chân chánh thì trí huệ dũng phát và Phật quả dễ thành tựu.

VI. Kết Luận

Tám Chánh Đạo trình bày các nguyên tắc chánh đáng để áp dụng trong mọi trường hợp của sự sống, để cải thiện mọi xấu xa và tội lỗi của chúng sanh. Người Phật tử cần phải học và thực hành Tám Chánh Đạo để cải thiện đời sống bản thân, hoàn cảnh xã hội và để được giác ngộ như chư Phật.

✎ Câu Hỏi Thảo Luận

  1. Bát Chánh Đạo là gì? Vì sao đức Phật thuyết minh Tám Chánh Đạo?
  2. Em hãy kể tên đủ tám ngành của Bát Chánh Đạo.
  3. Tám Chánh Đạo được phân loại thành ba nhóm nào (Tín, Giới, Định)? Mỗi nhóm gồm những ngành nào?
  4. Em hãy nêu công năng và lợi ích của việc tu tập Bát Chánh Đạo.
  5. Trong đời sống hằng ngày, em có thể thực hành chánh ngữ và chánh nghiệp như thế nào? Cho một vài thí dụ cụ thể.

To help all beings put an end to affliction and reach the shore of Nirvana, the Buddha taught the Noble Eightfold Path. It is a simple method that fits the daily thinking and conduct of ordinary people.

I. Definition

The Noble Eightfold Path is the right way with eight branches that leads a person toward a complete and enlightened life.

II. Characteristics

1. Right understanding (Samma Ditthi): deep and thorough understanding.

  • a. Correct understanding:
    • Understand that things are a union of many causes, impermanent and bound to disappear.
    • Understand the results of all actions and ideas.
    • Understand the worth of life: one's own, others', and all living beings.
    • Understand that all living beings share the same pure nature.
    • Understand that karma is the result of actions, good and bad, so as to practise or avoid them.
    • Accept true morality as one's goal and direction.
  • b. Incorrect understanding:
    • Thinking the existence of things is merely natural.
    • Accepting a God while denying the law of cause and effect.
    • Believing in predestination and denying the results of karma.
    • Holding notions of class and caste that divide people from one another, or people from other beings.
    • Following myths and superstitions.

2. Right thought (Samma Sankappa): thinking truthfully.

  • a. Correct thoughts:
    • Think about precepts, concentration and wisdom in order to practise liberation.
    • Think of the causes of beings' suffering in order to explain and encourage practice.
    • Think of one's mistaken deeds and bad thoughts in order to repent and correct them.
  • b. Incorrect thoughts:
    • Think of witchcraft to delude people.
    • Think of cruel ways to harm humans and animals.
    • Think of schemes to take revenge.
    • Think of wealth, lust and reputation.

3. Right speech (Samma Vaca): honest and wholesome speech.

  • a. Right speech:
    • Speak honestly and clearly.
    • Speak straightforwardly, without partiality.
    • Speak gently, clearly and simply.
    • Speak in ways that are beneficial, harmonizing, encouraging and unifying.
  • b. Incorrect speech:
    • Lying and untruthful speech.
    • Crooked, partial, flattering, distorting and sophistical speech.
    • Malicious, nagging, cursing, scolding, slanderous and vulgar speech.
    • Divisive speech that harms people and other beings.

4. Right action (Samma Kammanta): right and beneficial action.

  • a. Right actions:
    • Act reasonably, respecting the right to live and the shared happiness of humans and animals.
    • Respect people's occupations and property.
    • Keep a pure conduct, free of debauchery.
    • Serve one's duties conscientiously and wholeheartedly.
    • Know how to sacrifice rightly to liberate oneself and others from suffering.
  • b. Incorrect actions:
    • Cruel killing.
    • Theft and seizure.
    • Living in luxury and dissipation.
    • Inventing powerful weapons to kill.
    • Making counterfeit goods to deceive people.
    • Misusing arts and entertainment to incite dissipation and indulgence.

5. Right livelihood (Samma Ajiva): making a right living.

  • a. Right livelihood:
    • Work hard to make a living without harming people or animals.
    • Use one's honest talents to live, not deceit or fraud.
    • Live nobly, without unreasonable servility.
    • Live according to the true teaching, not superstition.
  • b. Incorrect livelihood:
    • Making a living by harming living beings.
    • Living by astrology, fortune-telling and divination.
    • Living by fawning on the powerful, brokering and using cunning speech.

6. Right effort (Samma Vayama): right diligence.

  • a. Right effort:
    • Seeing one's own faults and evils, diligently repent and remove them.
    • For faults not yet arisen, diligently cultivate wholesome practices to guard against them.
    • Seeing one has no merit yet, diligently strive to build merit.
    • Having merit, diligently maintain and develop it further.
  • b. Wrong effort:
    • Diligence in killing.
    • Diligence in cunning and theft.
    • Diligence in debauchery.
    • Diligence in lying, distorting and flattering.
    • Diligence in drinking and extravagance…

7. Right mindfulness (Samma Sati): remembering and contemplating rightly.

  • a. Remembering the past:
    • Remember the kindness of parents, teachers and friends in order to repay it.
    • Remember the gratitude owed to one's country in order to serve and protect it.
    • Remember the help of living beings in order to repay them.
    • Remember the grace of the Buddha, Dharma and Sangha in order to practise.
    • Remember past mistakes in order to repent and change.
  • b. Incorrect remembering:
    • Remember others' faults to mock and criticize.
    • Remember old hatred for revenge.
    • Remember old desires that weaken one's will.
    • Remember treacherous and cruel deeds with pride and self-satisfaction.
  • c. Right contemplation:
    • Contemplate compassion: contemplate the hunger and illness of beings to arouse a heart of pity and rescue.
    • Contemplate wisdom: contemplate the causes of the arising of the universe to cultivate oneself and reach liberation.
  • d. Wrong contemplation:
    • Dwelling on lustful forms, means of killing and cunning schemes.
    • Dwelling on deceitful words and savory delicacies.

8. Right concentration (Samma Samadhi): practising right meditation.

  • a. Right meditation:
    • Meditation on impurity: contemplate the impurity of things to remove greed and lust.
    • Meditation on compassion: contemplate that all beings share one true mind, to remove hatred.
    • Meditation on causation: contemplate that all things arise from conditions, to remove ignorance.
    • Meditation on the elements: distinguish the provisional nature of the eighteen realms, to remove attachment to self and to phenomena.
    • Meditation on breathing: contemplate the in-and-out breath to calm a scattered mind.
  • b. Incorrect meditation:
    • Cultivating cessation to attain a false, name-only Nirvana.
    • Cultivating formless concentration to seek pleasure in heavenly or heretical realms.
    • Meditating to refine elixirs and circulate energy in pursuit of supernatural powers and longevity…

III. Classification

  • Faith / Wisdom (Saddha): right understanding and right thought.
  • Morality (Sila): right speech, right action and right livelihood.
  • Concentration (Samadhi): right effort, right mindfulness and right concentration.

IV. Effectiveness

  1. Improve oneself: one who practises the Noble Eightfold Path transforms everything and builds for oneself a true, beneficial and good life.
  2. Improve one's surroundings: our circumstances are formed by the mind and are the results of our actions. Acting according to the Path makes the world peaceful and serene.
  3. Foundation of enlightenment: the Noble Eightfold Path is the first foundation of the true enlightenment of all Buddhas.

V. Benefits

  • Right understanding is not deceived or led astray.
  • Right thought is not clouded by delusion.
  • Right speech benefits oneself and others.
  • Right action does not harm people or other beings.
  • Right livelihood earns everyone's respect.
  • Right effort brings good results.
  • Right mindfulness fully understands situations and gathers many good results.
  • Right concentration lets wisdom flourish and makes Buddhahood easier to attain.

VI. Conclusion

The Noble Eightfold Path presents right principles to be applied in every situation of life, to reform every fault and wrongdoing of beings. As Buddhists, we need to learn and practise the Path to improve our own lives, our society, and to attain enlightenment like the Buddhas.

✎ Questions

  1. What is the Noble Eightfold Path? Why did the Buddha teach it?
  2. Name all eight branches of the Path.
  3. Into which three groups is the Path classified (Wisdom, Morality, Concentration)? Which branches belong to each group?
  4. Describe the effectiveness and benefits of practising the Noble Eightfold Path.
  5. In daily life, how can you practise right speech and right action? Give a few concrete examples.

Để lại bình luận

0/500 ký tự

Danh sách bình luận