Đây là giới luật của người xuất gia. Đoàn sinh và Huynh Trưởng là cư sĩ, không thọ những giới này. Đọc để hiểu và kính trọng nếp sống của chư Tăng Ni, và để học cái tinh thần đứng sau mỗi điều luật — chứ không phải để đem áp vào sinh hoạt đoàn.
Mục này làm một việc nghe khô mà rất lợi: xếp lại toàn bộ giới luật theo hàng chục tiêu chí khác nhau. Theo mức tội. Theo nguồn sinh khởi. Theo việc sám hối được hay không. Theo nơi chế giới. Theo người phạm. Mỗi cách xếp lại làm lộ ra một điều mà cách xếp trước che mất.
Phần I · Xuất XứNhóm này nằm ở đâu trong Tam TạngVị trí, số giới và bản dịch
- Tạng — Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
- Phần — Tập Yếu (Parivāra) — phần thứ ba và cuối cùng
- Mục — Mảng nội dung thứ 4 trong 5 mảng
- Quy mô — Tập Yếu gồm 19 chương
- Tên Pāli — Antarapeyyāla
- Niên đại — Soạn muộn hơn hai phần trước — nhiều khả năng do một vị Trưởng lão ở Tích Lan
Vì sao phải xếp đi xếp lạiMột cách xếp chỉ trả lời được một loại câu hỏi
Giới Bổn xếp theo mức nặng nhẹ. Cách xếp ấy tốt cho việc tụng, nhưng không trả lời được câu “giới nào phạm bằng lời nói?” hay “giới nào phải xả vật?”. Muốn trả lời thì phải xếp lại theo tiêu chí khác.
Đây chính là lối làm việc của cả nền Vi Diệu Pháp, nay áp vào Tạng Luật: lập bảng, rồi lập bảng khác, rồi đối chiếu các bảng với nhau. Người nắm được nhiều bảng thì tra cứu rất nhanh — hỏi gì cũng có một bảng để mở ra.
Mấy tiêu chí xếp loạiMỗi tiêu chí một bảng riêng
| Xếp theo | Trả lời được câu hỏi |
|---|---|
| Mức tội | Giới nào nặng, giới nào nhẹ — đây là cách xếp của Giới Bổn |
| Nguồn sinh khởi | Giới nào phạm bằng thân, bằng khẩu, cần ý hay không cần |
| Cách sửa | Giới nào sám hối là hết, giới nào phải xả vật, giới nào cần Tăng chúng |
| Nơi chế giới | Giới nào chế ở Sāvatthī, ở Rājagaha, ở Vesālī… |
| Người phạm | Giới nào chỉ Tỳ-kheo phạm, chỉ Tỳ-kheo-ni phạm, hay cả hai |
| Số lần chế lại | Giới nào chế một lần xong, giới nào phải sửa nhiều lần |
Ba điều dễ hiểu lệchĐọc kỹ chỗ này rồi hãy đọc chính văn
- Phần lớn giới được chế ở Sāvatthī. Xếp theo nơi chế mới thấy điều này. Vì Đức Phật trú ở đó nhiều mùa an cư nhất — một chi tiết chỉ lộ ra khi đổi cách xếp.
- Bảng “số lần chế lại” cho thấy luật sống. Nhiều giới được sửa nhiều lần khi có hoàn cảnh mới. Bảng này chứng minh Vinaya lớn lên theo thời gian.
- Đây là phần tra cứu, không phải phần đọc suốt. Đọc từ đầu tới cuối thì khô. Nhưng khi cần tra một việc cụ thể thì đây là chỗ mở ra.
Học được gì từ nhóm giới nàyĐoàn sinh là cư sĩ — học tinh thần, không thọ giới
- Bậc Lực — Bài tập rất tốt: lấy nội quy đoàn rồi xếp lại theo ba tiêu chí khác nhau, xem mỗi cách xếp lộ ra điều gì.
- Ban Huynh Trưởng — Ý “một cách xếp chỉ trả lời một loại câu hỏi” dùng được khi soạn tài liệu và sổ sách đoàn.
- Ngành Thiếu — Một ý: cùng một mớ đồ, xếp cách khác thì thấy ra thứ khác.
Câu hỏi để hỏi các emKhông có câu nào chỉ có một đáp án
- Vì sao cùng một bộ giới lại phải xếp đi xếp lại theo nhiều cách?
- Xếp theo nơi chế giới cho thấy phần lớn giới chế ở Sāvatthī. Điều đó nói lên gì?
- Em thử xếp lại thời khóa biểu của mình theo một tiêu chí khác xem có thấy gì mới không?
Đọc tiếp phần nào
Tập Yếu còn những mục nữa, mỗi mục soi giới luật từ một góc khác.
Xem mục lục Tạng LuậtTập Yếu có 19 chương — đối chiếu bài Parivāra trên Wikipedia tiếng Anh và mục The Vinaya Pitaka của Access to Insight. Cả hai nguồn đều ghi đây là phần soạn muộn hơn hai phần trước, nhiều khả năng do một vị Trưởng lão ở Tích Lan soạn — chúng tôi ghi rõ chỗ này thay vì nói chắc. Bản Việt do Tỳ-khưu Indacanda dịch.
