Mục Đích Của Phật Pháp

Mục đích của Gia Đình Phật Tử là đào luyện Thanh, Thiếu, Đồng niên trở thành một Phật tử chân chính và một công dân hữu ích, đóng góp tích cực cho xã hội qua nền đạo đức Phật giáo. Là một Huynh Trưởng, anh chị gánh vác trách nhiệm giáo dục các em đoàn sinh. Anh chị phải có một lập trường vững chắc về điều này hơn bất cứ ai khác. Trước khi hướng dẫn và phát triển các em theo những nguyên tắc tu học Phật pháp, người Huynh Trưởng phải thấu hiểu mục đích của Phật pháp và có cái nhìn về cách đạo Phật được hình thành.

I. Sự Hình Thành Của Đạo Phật

Tất cả bắt đầu từ sự giác ngộ của Đức Cồ Đàm Tất Đạt Đa. Khi quán chiếu nỗi khổ của tham lam, sân hận, bệnh tật, già và chết, Ngài đã dấn thân vào một hành trình để khám phá nguyên nhân đích thực của khổ đau và con đường diệt khổ. Từ sức mạnh vô biên của lòng từ bi, Tất Đạt Đa bắt đầu một loạt những thử nghiệm, tự xét mình và tu tập nhiều pháp môn thiền định để khai mở và làm sáng tỏ tâm trí. Ý chí và khả năng của Ngài ngày càng mạnh mẽ, giúp Ngài vượt qua chướng ngại và soi ánh sáng trí tuệ vào nguyên nhân của khổ đau cùng những phương pháp có thể dùng để diệt khổ.

Nghĩa đen của chữ “Phật” là tỉnh thức — tỉnh giác, chú tâm và thức tỉnh về tự tánh của chính mình. Điều ấy đơn giản, không phức tạp nhưng không dễ đạt được. Điều tối quan trọng cần hiểu là Phật không phải là một pho tượng, một vị thần toàn năng hay một đấng thiêng liêng nào đó. Tất Đạt Đa chỉ là một con người. Một con người đã tự giải thoát mình khỏi những xiềng xích của tâm thức bị điều kiện hóa.

Nhìn theo cách này, đạo Phật không phải là một tôn giáo của một Đấng Tối Cao nào mà tín đồ mong cầu những lời khấn nguyện được đáp ứng từ trên cao. Giáo lý của Đức Phật (đạo Phật) không phải là những giới điều giáo điều bắt buộc tín đồ phải tuân theo để được cứu rỗi. Mục đích thuần túy và giản dị của Phật pháp chỉ là một tấm bản đồ hay bản mô tả con đường cho bất cứ ai muốn đi theo để tìm cầu sự an lạc, hạnh phúc và tự do. Mục tiêu tối hậu là để mọi người đều thành Phật. Thật vậy, trong một bài pháp Đức Phật đã dạy: “Ta là Phật đã thành, các con là Phật sẽ thành.”

II. Đạo Phật Có Phải Là Một Học Thuyết Khác Chăng?

Như đã xác định ở trên, đạo Phật là một học thuyết, nhưng khác với các học thuyết khác xưa nay cả về căn bản lẫn thuật ngữ và cách dùng. Do đó, không thể diễn tả Phật pháp bằng những thuật ngữ của các học thuyết khác.

III. Tự Cứu Lấy Mình

Phật pháp không những giúp ta thấy được nguyên nhân của khổ đau mà còn chỉ cho ta con đường đưa đến sự diệt khổ, tiến đến trạng thái an vui và tịnh lạc. Phật pháp dạy rằng chúng ta phải tự cứu lấy mình chứ không nương cậy vào thần linh hay các đấng thiêng liêng cứu rỗi.

IV. Mục Đích Của Phật Pháp

Trong những bài học trước chúng ta đã tìm hiểu về căn bản của đạo Phật, ở đây chúng ta thấy được sự hình thành của đạo Phật. Nếu ý thức rằng cuộc đời là vô thường, luôn luôn biến đổi, thì ta có thể thấy rằng ngay cả “Cái Tôi” cũng không thật có. Mục đích của Phật pháp là đưa con người từ khổ đau đến an vui, từ vô minh đến giác ngộ, từ sự trói buộc của phiền não đến giải thoát. Mục tiêu của Phật pháp là:

• a. Đưa ta đến “chơn thường”: Khi sự tu tập dẫn đến con đường giác ngộ, thì ta không còn bị chi phối bởi luật vô thường nữa.
• b. Đưa ta đến “chơn lạc”: Một niềm hạnh phúc trọn vẹn và sự an lạc vô tận.
• c. Đưa ta đến “chơn ngã”: Khi tu tập đạt đến giải thoát hoàn toàn, ta sẽ được thoát khỏi mọi ràng buộc, cho phép con người có khả năng thực hiện những thiện ý của mình.
• d. Đưa ta đến “chơn tịnh”: Người tu có thể gạn lọc được bao nhiêu ô nhiễm để sống một đời thanh tịnh an nhiên, sống trong hiện tại mà không bị đời sống trần tục nhiễm ô tác động?

Ở mức độ thực tiễn, áp dụng Phật pháp vào những vấn đề và hoàn cảnh của đời sống thực sẽ giúp chúng ta xây dựng tình thương, lòng bao dung và sự cảm thông với nhau. Nhờ tinh thần bình đẳng tuyệt đối, đạo Phật san bằng những bất công xã hội của loài người và làm cho nhân loại hòa quyện an vui trong tinh thần từ bi phổ quát.

Nói một cách vắn tắt nhất, mục đích của đạo Phật là diệt trừ tham ái, vì tham ái là gốc rễ của khổ đau và mê lầm. Kinh Pháp Cú dạy:

“Những ai đắm say trong tham ái tự trói mình trong lưới bẫy như con nhện. Ai có thể thoát khỏi sự trói buộc, không còn vướng mắc, thì người ấy sẽ xa lìa tiếng khổ đau và sống trong hiện tại.”Kinh Pháp Cú

Tóm lại, mục tiêu của đạo Phật là đưa đạo vào đời sống hằng ngày, mang trí tuệ đến cho tất cả chúng sinh để họ được giác ngộ.

V. Học Phật Pháp Như Thế Nào?

Sau khi hiểu được mục tiêu của Phật pháp, người ta nên học Phật pháp như thế nào?

1. Đạo Phật là đạo của thương yêu và từ bi. Tuy nhiên, nếu chúng ta học Phật với tâm niệm tìm cầu hạnh phúc cá nhân, cầu an cầu lợi cho riêng mình, hay tích lũy của cải, thì hoàn toàn trái với giáo lý nguyên thủy của Phật pháp.
2. Là Phật tử, chúng ta phải học Phật không chỉ trên lý thuyết và khái niệm, mà còn phải học qua tấm gương đời sống, lời nói và hành động của Đức Phật lịch sử.
3. Học Phật qua sách vở là điều tốt, nhưng lợi ích sâu xa và bền vững hơn là áp dụng Phật pháp một cách đúng đắn vào đời sống hằng ngày và có được sự chứng ngộ lâu dài hơn.
4. Phật pháp khác biệt so với các học thuyết khác. Khi học Phật, đừng cố nắm bắt bằng những ý nghĩa nông cạn, qua những từ ngữ thông thường hằng ngày, hay hiểu Phật pháp qua lăng kính của các học thuyết khác.

   Ví dụ:

   • Từ “Nghiệp” (Karma) có thể dịch là “hành động”, nhưng nó mang ý nghĩa sâu xa hơn là “hành động có tác ý.”
   • Chữ “quán đãi” có vẻ giống với “đối đãi” hay “cư xử”, nhưng ý nghĩa bên trong khác nhau đáng kể.
   • “Thị hiện” hay “manifest” trong đạo Phật khác biệt sâu sắc với “giáng sinh” hay “birth” trong các tôn giáo khác.
   • Các từ “Tự Giác” (tự mình tỉnh thức) và “Giác Ngộ” (giác ngộ) vượt xa những cách hiểu thông thường hằng ngày.
   • Những từ như “vọng động” (động niệm chao đảo) và “chơn như” (chân thật như thế) đòi hỏi sự tìm hiểu sâu xa hơn trong bối cảnh Phật pháp mới hiểu đúng được.

   Do đó, chúng ta cần thấu hiểu tường tận thuật ngữ Phật giáo để tránh hiểu lầm Phật pháp.