Giáo Dục Trong Gia Đình Phật Tử

Gia Đình Phật Tử (GĐPT) là một tổ chức Phật giáo được thành lập với mục đích giáo dục thanh thiếu niên trở thành những Phật tử chân chính, góp phần xây dựng một xã hội theo tinh thần Phật giáo. Vì vậy, nền giáo dục của GĐPT đặt nền tảng trên nền giáo dục Phật giáo nhằm truyền trao tinh thần đạo Phật cho các thế hệ để đạt được mục đích của Tổ chức. Nói một cách đơn giản, giáo dục GĐPT là giáo dục để có một tâm hồn tốt đẹp và trong sáng hơn. Trước khi nói về nền giáo dục của GĐPT, chúng ta nên biết sơ lược những đặc tính căn bản của nền giáo dục Phật giáo.

Đặc Tính Căn Bản Của Nền Giáo Dục Phật Giáo

Nền giáo dục Phật giáo có những đặc tính căn bản sau đây:

• Tính nhân bản: Nền giáo dục Phật giáo lấy con người làm trọng tâm, giúp con người từ chỗ vô minh đến chỗ đạt được giác ngộ, giải thoát và giải phóng. Hướng dẫn con người nhận ra mình là ai? Ví dụ, rằng chúng ta là một tập hợp của năm uẩn; là sự kết hợp của 12 Nhân Duyên nhân quả v.v.
• Tính dân tộc: Nền giáo dục Phật giáo dạy chúng ta biết nguồn gốc của mình, tổ tiên chúng ta là ai, đất nước chúng ta ở đâu, và lịch sử của dân tộc chúng ta như thế nào v.v. Nếu không biết, chúng ta sẽ đánh mất cội nguồn của mình.
• Tính giải thoát: Đạo Phật không chủ trương mê hoặc và nô lệ hóa tín đồ dưới quyền năng của một đấng tối cao. Nền giáo dục Phật giáo dạy chúng ta mở rộng tâm trí và đạt được trí tuệ, tiếp nhận và sử dụng tinh hoa của thế giới, những thành tựu của khoa học hiện đại, biết mở rộng tâm trí để đón nhận kiến thức mới hầu có một cuộc sống tốt đẹp... chứ không chỉ đứng yên một chỗ ôm giữ quá khứ, đất nước, gia đình của mình... rồi trở nên lỗi thời.
• Tính thực tiễn: Đạo Phật không dạy những lý thuyết vô ích; trái lại, đạo Phật dạy những lý thuyết thực tiễn nhất để con người có thể đạt được giác ngộ và giải thoát, giải thoát ngay trong đời này. Đạo Phật không huyền bí, trái lại có thể kiểm chứng và thực hành ngay trong hiện tại. Đạo Phật không có cái gọi là mặc khải siêu nhiên như các tôn giáo khác. Đạo Phật không những đòi hỏi người học phải học, mà còn phải suy ngẫm và thực hành lời dạy trong từng phút giây (Văn-Tư-Tu) (Nghe, Suy nghĩ và Thực hành).
• Tính khoan dung, độ lượng: Đạo Phật không ép buộc hay áp đặt những giáo điều vô lý. Mọi lời dạy của đạo Phật đều như thuốc chữa bệnh. Việc chữa trị tùy theo căn bệnh. Nếu ai muốn khỏi bệnh thì hãy uống thuốc. Không ai bị ép buộc cả.
• Giá trị chân thật: Đạo Phật hướng đến giá trị chân thật, giúp con người biết được sự thật của cuộc đời và sống tự tại mặc cho mọi đổi thay và khổ đau trong cuộc sống. Đó là mục tiêu tối hậu. Đạo Phật không đào tạo con người thành những học giả, cũng không đào tạo một tăng đoàn để cai quản tín đồ. Vì mục đích đó, đạo Phật coi trọng phẩm chất của giáo dục hơn là số lượng tín đồ.

Nền Giáo Dục Của GĐPT

Các Huynh Trưởng GĐPT thường không được đào tạo từ một trường sư phạm, đôi khi không có bằng cấp so với các học giả hay triết gia... nhưng với một tấm lòng yêu thương, thấu hiểu các em, niềm tin vào Tam Bảo và Gia Đình Phật Tử, các anh chị Huynh Trưởng đã thành công trong việc giáo dục các em sống theo tinh thần đạo Phật. Nền giáo dục GĐPT bao gồm:

• Tinh thần trách nhiệm: Vì lòng yêu thương các em, các Huynh Trưởng GĐPT không ngừng tìm kiếm phương pháp thích hợp để hướng dẫn các em. Với tinh thần trách nhiệm, các Huynh Trưởng chăm sóc đoàn sinh như anh, chị, em và bạn bè để gần gũi hơn với các em.
• Tính thực tiễn: Nền giáo dục GĐPT dạy cho đoàn sinh những bài học thực tiễn để trau dồi tâm hồn, trở thành người con ngoan, học trò giỏi và Phật tử tốt. Nền giáo dục GĐPT dựa trên đặc điểm sinh lý và tâm lý của từng lứa tuổi để đưa ra những phương pháp giáo dục thích hợp.
• Hướng dẫn và khích lệ: Nền giáo dục GĐPT dạy Phật pháp bằng những cách rất đơn giản và dễ hiểu, dễ thực hành, không biến các em thành những tín đồ mê tín. Tạo điều kiện cho các em phát triển tư duy và áp dụng những gì đã học trong GĐPT vào đời sống thực tế, cả trong gia đình lẫn ngoài xã hội.
• Tự tin và tự chủ: Đức Phật đã dạy: “Mỗi chúng sinh là một vị Phật sẽ thành.” Nền giáo dục GĐPT hướng dẫn đoàn sinh với sự tự tin và tự chủ. Các anh chị Huynh Trưởng không chỉ dạy mà còn tự thực hành để đạt được sự tự tin và tự chủ, tiến bước trên con đường giác ngộ.
• Tính tự lập: Nền giáo dục GĐPT dạy các em tự hoàn thiện bản thân. Lời dạy của Đức Phật chỉ là ngọn đuốc, và không ai khác ngoài chính các em phải tự thắp sáng ngọn đuốc ấy.
• Tùy duyên nhưng bất biến: Nền giáo dục GĐPT không cứng nhắc mà phải biết tùy thuận hoàn cảnh, linh động nhưng luôn giữ vững mục đích của Tổ chức.

Kết Luận

Châm ngôn của GĐPT là BI - TRÍ - DŨNG (TỪ BI - TRÍ TUỆ - DŨNG CẢM). Giáo dục Phật giáo là áp dụng Phật pháp vào đời sống hằng ngày. Nền giáo dục GĐPT mang cả hai mục đích của giáo dục Phật giáo và của Tổ chức, đó là Từ Bi - Trí Tuệ - Dũng Cảm. Một nền giáo dục đặt nền tảng trên tinh thần trách nhiệm, tính thực tiễn, sự hòa hợp, cởi mở, tự tin và tự chủ, tự lập, và luôn tùy thuận hoàn cảnh đổi thay mà không đánh mất cốt tủy, chắc chắn sẽ hướng dẫn các em trở thành những người con hữu ích cho gia đình, cho Tổ chức, cho dân tộc và xã hội. Đây là sự đóng góp đẹp đẽ nhất vào việc hoằng dương và bảo tồn Phật giáo.