Kinh Đại Ca-chiên-diên Nhất Dạ Hiền Giả (MN 133)

Thế Tôn đọc bài kệ rồi đứng dậy đi vào tinh xá — không giải nghĩa. Các Tỷ-kheo đi tìm Tôn giả Đại Ca-chiên-diên. Và ngài quở nhẹ một câu rất thấm trước khi giảng: các vị như người cần lõi cây mà bỏ rễ, bỏ thân, đi tìm nơi cành lá.

Phần I · Xuất Xứ

Bộ — Trung Bộ Kinh, bài 133
Nơi thuyết — Rājagaha, Tinh xá Tapoda (khu suối nước nóng)
Người giảng rộng — Tôn giả Mahākaccāna, được Thế Tôn ấn chứng
Cùng bài kệ — MN 131, 132, 134

✦

Phần II · Bài Kinh Nói Gì

Kinh này thuộc nhóm bốn bài kinh "Nhất Dạ Hiền Giả" (Bhaddekaratta) trong Trung Bộ (MN 131-134). Duyên khởi: Thế Tôn trú tại thành Vương Xá (Rājagaha), ở Tinh xá Tapoda (khu suối nước nóng). Tôn giả Samiddhi dậy lúc bình minh ra suối tắm rửa; khi đứng phơi khô tay chân thì một vị Thiên thần chói sáng hiện đến hỏi ngài có thọ trì "tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả" hay bài kệ ấy không. Cả hai đều không thuộc. Vị Thiên thần khuyên ngài hãy học, hãy học cho thuần thục, hãy thọ trì, vì pháp ấy "liên hệ đến mục đích và căn bản của Phạm hạnh". Sáng ra, Tôn giả Samiddhi đến bạch Thế Tôn và thỉnh cầu. Thế Tôn đọc lên bài kệ tổng thuyết: đừng truy tìm quá khứ, đừng ước vọng tương lai, chỉ tuệ quán ngay pháp hiện tại; hôm nay phải nhiệt tâm làm, vì không ai điều đình được với thần chết. Đọc kệ xong, Thế Tôn đứng dậy đi vào tinh xá, không giải nghĩa rộng. Các Tỷ-kheo bèn tìm đến Tôn giả Mahākaccāna (Đại Ca-chiên-diên) xin giải thích. Ngài trước hết quở nhẹ bằng ví dụ người đi tìm lõi cây mà bỏ rễ, bỏ thân, đi tìm nơi cành lá — tức là đã đứng trước Thế Tôn mà lại vượt qua Thế Tôn để hỏi ngài. Sau đó, được thỉnh cầu lần nữa, ngài giải nghĩa rộng theo sáu căn và sáu trần: truy tìm quá khứ là khi thức bị dục và ái trói chặt nơi "mắt tôi xưa như vậy, sắc như vậy…" rồi hân hoan trong ấy; ước vọng tương lai là hướng tâm mong cầu cái chưa được; bị lôi cuốn trong hiện tại là thức bị dục và ái trói chặt nơi căn-trần đang có mặt. Ngược lại là không truy tìm, không ước vọng, không bị lôi cuốn. Các Tỷ-kheo trở về bạch lại Thế Tôn. Thế Tôn xác chứng: "Mahākaccāna là bậc Hiền trí… nếu các Ông hỏi Ta, Ta cũng giải thích như vậy". Đây là bài học rất thiết thực cho đoàn sinh: chánh niệm không phải là kỷ niệm hay mơ ước, mà là tỉnh giác nơi sáu căn ngay hôm nay.

Bố cục bài kinhTheo đúng thứ tự trong kinh văn

1. Duyên khởi: Thiên thần gặp Tôn giả Samiddhi tại suối Tapoda — Thế Tôn trú tại Vương Xá, Tinh xá Tapoda. Tôn giả Samiddhi tắm rửa lúc bình minh; một Thiên thần chói sáng hiện đến, hỏi ngài có thọ trì tổng thuyết, biệt thuyết và bài kệ Nhứt Dạ Hiền Giả không. Cả hai đều không thọ trì. Thiên thần khuyên hãy học, hãy học cho thuần thục, hãy thọ trì, rồi biến mất. (SC 1-8; mn133:1.1-2.14)
2. Samiddhi thỉnh Phật; Thế Tôn đọc bài kệ tổng thuyết rồi vào tinh xá — Samiddhi bạch lại sự việc và thỉnh Thế Tôn thuyết giảng. Thế Tôn đọc bài kệ Nhứt Dạ Hiền Giả, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tinh xá, không giải nghĩa rộng rãi. (SC 9-14; mn133:3.1-6.2)
3. Các Tỷ-kheo đi tìm Tôn giả Mahākaccāna — Sau khi Thế Tôn đi, các Tỷ-kheo bàn nhau ai có thể giải nghĩa rộng phần tổng thuyết ấy, và nghĩ đến Tôn giả Mahākaccāna, bậc được Thế Tôn tán thán và được các vị đồng Phạm hạnh có trí kính trọng. (SC 15-22; mn133:7.1-8.6)
4. Ví dụ người tìm lõi cây; lời thỉnh cầu lần thứ hai — Tôn giả Mahākaccāna dùng ví dụ người cần lõi cây mà bỏ rễ, bỏ thân, đi tìm nơi cành lá, để chỉ rằng chư vị đã vượt qua Thế Tôn. Các Tỷ-kheo nhận lỗi nhưng vẫn thỉnh cầu lần nữa; ngài nhận lời. (SC 23-26; mn133:9.1-11.3)
5. Phần biệt thuyết: sáu cặp truy tìm/không truy tìm quá khứ, ước vọng/không ước vọng tương lai, bị lôi cuốn/không bị lôi cuốn trong hiện tại — Giải nghĩa rộng theo sáu căn và sáu trần (mắt-sắc, tai-tiếng, mũi-hương, lưỡi-vị, thân-xúc, ý-pháp): thế nào là truy tìm quá khứ và không truy tìm; thế nào là ước vọng tương lai và không ước vọng; thế nào là bị lôi cuốn và không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Then chốt là thức có bị dục và ái trói chặt hay không. (SC 27-38; mn133:12.1-19.12)
6. Trở lại bạch Phật; Thế Tôn xác chứng lời Mahākaccāna — Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ, đi đến bạch lại Thế Tôn. Thế Tôn tán thán Mahākaccāna là bậc Hiền trí, bậc Đại trí tuệ, và xác nhận Ngài cũng sẽ giải thích y như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. (SC 39-47; mn133:20.1-21.5)

Phần III · Đoạn Trích

Mỗi đoạn ghi nguyên văn Pāli, rồi bản Việt, rồi bản tiếng Anh. Số bên trái là số đoạn trong kinh, để đối chiếu được.

SC 7 / mn133:2.9-2.12

Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako”ti.

Này Tỷ-kheo, hãy học tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả. Này Tỷ-kheo, hãy học cho thuần thục tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả. Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả. Vì rằng, này Tỷ-kheo, tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả là liên hệ đến mục đích và căn bản của Phạm hạnh.

Learn the summary recital and the analysis of the one who has one fine night, mendicant, memorize it, and remember it. It is beneficial and relevant to the fundamentals of the spiritual life.”

SC 13 / mn133:5.1-5.16 (bài kệ Nhứt Dạ Hiền Giả)

“Atītaṁ nānvāgameyya,
nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;
Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,
appattañca anāgataṁ.
Paccuppannañca yo dhammaṁ,
tattha tattha vipassati;
Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,
taṁ vidvā manubrūhaye.
Ajjeva kiccamātappaṁ,
ko jaññā maraṇaṁ suve;
Na hi no saṅgaraṁ tena,
mahāsenena maccunā.
Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,
ahorattamatanditaṁ;
Taṁ ve bhaddekarattoti,
santo ācikkhate munī”ti.

Quá khứ không truy tìm
Tương lai không ước vọng,
Quá khứ đã đoạn tận,
Tương lai lại chưa đến,
Chỉ có pháp hiện tại,
Tuệ quán chính ở đây.
Không động, không rung chuyển,
Biết vậy nên tu tập
Hôm nay nhiệt tâm làm
Ai biết chết ngày mai?
Không ai điều đình được
Với đại quân thần chết,
Trú như vậy nhiệt tâm
Ðêm ngày không mệt mỏi,
Xứng gọi Nhứt dạ Hiền,
Bậc an tịnh, trầm lặng.

“Don’t run back to the past, don’t anticipate the future. What’s past is left behind, the future has not arrived; and any present phenomenon you clearly discern in every case. The unfaltering, the unshakable: having known that, foster it. Today’s the day to keenly work— who knows, tomorrow may bring death! For there is no bargain to be struck with Death and his mighty horde. One who keenly meditates like this, tireless all night and day: that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.”

SC 23 / mn133:9.1-9.2 (ví dụ lõi cây)

“Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṁ atikkamma khandhaṁ sākhāpalāse sāraṁ pariyesitabbaṁ maññeyya; evaṁsampadamidaṁ āyasmantānaṁ satthari sammukhībhūte taṁ bhagavantaṁ atisitvā amhe etamatthaṁ paṭipucchitabbaṁ maññatha.

Này chư Hiền, ví như một người cần thiết lõi cây, tìm cầu lõi cây, đang đi tìm cầu lõi cây, đứng trước một cây lớn có lõi cây. Người ấy bỏ rễ, bỏ thân cây, nghĩ rằng lõi cây cần phải tìm trong các nhánh cây, lá cây. Cũng vậy, là việc làm của chư Tôn giả … Chư Tôn giả đứng trước mặt Thế Tôn, chư Tôn giả lại vượt qua Thế Tôn, và nghĩ rằng cần phải hỏi tôi về ý nghĩa này.

“Reverends, suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But he’d pass over the roots and trunk, imagining that the heartwood should be sought in the branches and leaves. Such is the consequence for the venerables. Though you were face to face with the Buddha, you bypassed him, imagining that you should ask me about this matter.

SC 30 / mn133:13.1-13.3 (thế nào là truy tìm quá khứ)

Kathañca, āvuso, atītaṁ anvāgameti? Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ iti rūpāti—tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṁ anvāgameti.

Này chư Hiền, thế nào là truy tìm quá khứ? “Mắt của tôi trong thời quá khứ là như vậy, các sắc pháp là như vậy”, và thức ở đây bị dục và ái trói chặt. Vì thức bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy. Vì hân hoan trong ấy, vị ấy truy tìm quá khứ.

And how do you run back to the past? Consciousness gets tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such eyes and such sights.’ So you take pleasure in that, and that’s when you run back to the past.

SC 32 / mn133:15.1-15.10 (thế nào là ước vọng tương lai)

Iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ iti rūpāti—appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati, cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati, tadabhinandanto anāgataṁ paṭikaṅkhati.

Và này chư Hiền, thế nào là ước vọng tương lai? “Mong rằng mắt của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các sắc pháp là như vậy”, và vị ấy hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Vì duyên hướng tâm như vậy, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy ước vọng tương lai.

The heart is set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such eyes and such sights in the future.’ So you take pleasure in that, and that’s when you anticipate the future.

SC 34 / mn133:17.1-17.4 (bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại)

Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati? Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā—ubhayametaṁ paccuppannaṁ. Tasmiñce paccuppanne chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.

Và này chư Hiền, thế nào là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại? Này chư Hiền, nếu mắt và các sắc pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

And how do you falter amid presently arisen phenomena? Both the eye and sights are presently arisen. If consciousness gets tied up there in the present with desire and lust, you take pleasure in that, and that’s when you falter amid presently arisen phenomena.

SC 35 / mn133:18.1 (không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại)

Kathañca, āvuso, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati? Yañcāvuso, cakkhu ye ca rūpā—ubhayametaṁ paccuppannaṁ. Tasmiñce paccuppanne na chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati, na tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.

Và này chư Hiền, thế nào là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại? Này chư Hiền, nếu mắt và các sắc pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị ấy không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

And how do you not falter amid presently arisen phenomena? Both the eye and sights are presently arisen. If consciousness doesn’t get tied up there in the present with desire and lust, you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer falter amid presently arisen phenomena.

SC 46 / mn133:21.1-21.3

“Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave mahākaccāno. Mañcepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṁ paṭipuccheyyātha, ahampi taṁ evamevaṁ byākareyyaṁ yathā taṁ mahākaccānena byākataṁ. Eso cevetassa attho. Evañca naṁ dhārethā”ti.

—Này các Tỷ-kheo, Mahākaccāna là bậc Hiền trí. Này các Tỷ-kheo, Mahākaccāna là bậc Ðại trí tuệ. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông hỏi Ta về ý nghĩa này, Ta cũng giải thích cho các Ông như vậy, như Mahākaccāna đã giải thích. Thật sự ý nghĩa ấy là vậy, và các Ông hãy thọ trì như vậy.

“Mahākaccāna is astute, mendicants, he has great wisdom. If you came to me and asked this question, I would answer it in exactly the same way as Mahākaccāna. That is what it means, and that’s how you should remember it.”

Phần IV · Thuật Ngữ & Giảng Giải

Chữ Pāli	Nghĩa	Ghi chú
bhaddekaratta	Nhứt Dạ Hiền Giả	HT. Thích Minh Châu dịch là "Nhứt Dạ Hiền Giả"; Sujato dịch "the one who has one fine night".
uddesa	tổng thuyết (phần nêu vắn tắt)
vibhaṅga	biệt thuyết (phần giải nghĩa rộng)
atīta	quá khứ
anāgata	tương lai
paccuppanna	hiện tại, các pháp hiện tại
vipassati	tuệ quán, quán thấy rõ
chandarāga	dục và ái (lòng muốn và tham đắm)	Bản Việt: "thức bị dục và ái trói chặt" (chandarāgappaṭibaddhaṁ viññāṇaṁ).
viññāṇa	thức
ātāpī	nhiệt tâm, tinh cần
asaṁhīra, asaṅkuppa	không động, không rung chuyển
saṁhīrati	bị lôi cuốn (trong các pháp hiện tại)
maccu	thần chết
muni	bậc mâu-ni, bậc an tịnh trầm lặng
devatā	Thiên thần
tapodārāma	Tinh xá Tapoda (khu suối nước nóng ở Vương Xá)
ādibrahmacariyaka	căn bản của Phạm hạnh

Duyên khởi bài kinh rất lạ và rất đẹp. Tôn giả Samiddhi dậy lúc bình minh ra suối tắm; khi đang đứng phơi khô tay chân thì một vị Thiên thần chói sáng hiện đến — và hỏi ngài có thuộc bài Nhứt Dạ Hiền Giả không.

Và câu trả lời rất thật thà: KHÔNG. Cả phần tổng thuyết và biệt thuyết lẫn bài kệ, ngài đều không thuộc.

Xin để ý một chuyện hơi ngược đời ở đây. Vị Thiên thần thì biết có bài pháp ấy; vị Tỷ-kheo đang tu thì chưa nghe. Bài kinh không giấu chuyện ấy, và cũng không chê Tôn giả Samiddhi.

Vị Thiên thần khuyên bằng ba bậc rất rõ ràng: hãy HỌC — hãy học cho THUẦN THỤC — hãy THỌ TRÌ. Vì pháp ấy “liên hệ đến mục đích và căn bản của Phạm hạnh”.

Xin thưa ba bậc ấy rất đáng dạy cho đoàn sinh. Học là biết có. Thuần thục là nhớ được. Thọ trì là giữ lấy mà sống. Ba bậc, không phải một.

Sáng ra, Tôn giả Samiddhi đến bạch Thế Tôn và thỉnh cầu. Thế Tôn đọc lên bài kệ — rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tinh xá. Không giải nghĩa rộng.

Xin dừng ở chỗ này, vì cử chỉ ấy có chủ ý. Ngài để lại bài kệ và để lại một khoảng trống. Kết quả là chư Tăng phải bàn với nhau, phải đi tìm người giải — và Tôn giả Mahākaccāna được dịp lên tiếng.

Các Tỷ-kheo nghĩ đến Tôn giả Mahākaccāna, “bậc được Thế Tôn tán thán và được các vị đồng Phạm hạnh có trí kính trọng”.

Và câu đầu tiên của ngài không phải lời giảng — mà là một lời quở rất nhẹ, bằng ví dụ lõi cây. Như người cần lõi cây, tìm cầu lõi cây — mà bỏ rễ, bỏ thân, đi tìm nơi cành lá.

Ý ngài rất rõ: chư vị ĐÃ ĐỨNG TRƯỚC THẾ TÔN — mà lại vượt qua Ngài để đi hỏi tôi.

Xin thưa lời quở ấy đẹp ở chỗ nào. Ngài không từ chối, không giận, cũng không tự hạ mình cho phải phép. Ngài chỉ chỉ đúng chỗ hỏng: ngại hỏi Thầy mà đi hỏi vòng.

Và điều này rất hay gặp trong đoàn. Có việc đáng hỏi thẳng anh chị Trưởng thì lại đi hỏi nhau, đoán với nhau. Bài kinh gọi tên thói ấy rất nhẹ nhàng mà chính xác.

Các Tỷ-kheo NHẬN LỖI, nhưng vẫn thỉnh cầu lần nữa — và ngài NHẬN LỜI. Nghĩa là lời quở không phải để chấm dứt câu chuyện; quở xong rồi vẫn giúp.

Bây giờ tới phần giảng, và chỗ khác biệt của bài kinh này nằm ở đây. Ở MN 132, Tôn giả A-nan giải theo NĂM UẨN. Ở đây, Tôn giả Mahākaccāna giải theo SÁU CĂN và SÁU TRẦN: mắt–sắc, tai–tiếng, mũi–hương, lưỡi–vị, thân–xúc, ý–pháp.

Và định nghĩa của ngài rất cụ thể: truy tìm quá khứ là khi THỨC BỊ DỤC VÀ ÁI TRÓI CHẶT nơi “mắt tôi xưa như vậy, sắc như vậy…” rồi hân hoan trong ấy.

Xin để ý chữ “TRÓI CHẶT”. Cái làm ta ở lại quá khứ không phải trí nhớ — trí nhớ chỉ đưa hình ảnh tới. Cái giữ ta lại là lòng ưa thích bám vào hình ảnh ấy.

Và cách giải theo SÁU CĂN có một cái lợi rất thực tế cho người mới tu. Năm uẩn thì trừu tượng; còn sáu căn thì ai cũng chỉ ra được: mắt đang nhìn gì, tai đang nghe gì, ý đang nghĩ gì. Cùng một pháp, hai lối vào — chọn lối nào dễ cho mình.

Các Tỷ-kheo trở về bạch lại Thế Tôn — và đây là câu ấn chứng. Thế Tôn dạy: “Mahākaccāna là bậc Hiền trí… NẾU CÁC ÔNG HỎI TA, TA CŨNG GIẢI THÍCH NHƯ VẬY.”

Xin thưa lời cuối, và đây là chỗ cả bài kinh dồn về. Thế Tôn cố ý bỏ trống, để học trò lên tiếng, rồi xác nhận lời ấy đúng y như lời mình. Đó là cách một bậc Thầy làm cho học trò đứng được: không giảng thay, mà tạo chỗ trống — rồi bảo chứng cho.

Phần V · Chỗ Thường Hiểu Lầm

“Thế Tôn bỏ đi là không muốn giảng.” Cuối bài kinh Ngài xác nhận lời Tôn giả Mahākaccāna đúng y lời mình. Khoảng trống ấy có chủ ý: để học trò có chỗ đứng.
“Ví dụ lõi cây là lời trách nặng.” Ngài quở rồi vẫn giảng, khi được thỉnh lần nữa. Chỉ ra chỗ hỏng, không đóng cửa.
Hai chỗ chúng tôi phải đính chính, xin nói rõ chứ không sửa thầm. (1) Ô tiếng Anh ở đoạn SC 32 chép nhầm câu PHỦ ĐỊNH của đoạn 16.2 vào chỗ câu KHẲNG ĐỊNH — ngược hẳn nghĩa; và bản nháp còn đổ lỗi cho bản dịch của Tỳ-kheo Sujato là “thiếu câu”. Tải lại kiểm thì bản Anh có đủ; lỗi là của chúng tôi, nay đã chép đúng. (2) Ngược lại, lượt soi ngờ con số “232 đoạn” là sai — đếm lại thì nguồn có đúng 232 đoạn; lời ngờ ấy là báo oan.

Phần VI · Dùng Trong Sinh Hoạt Đoàn

Ngành Oanh. Dạy ba bậc: học — thuộc — giữ mà sống. Hỏi các em: bài nào em mới học, bài nào em đã thuộc?
Ngành Thiếu. Kể ví dụ lõi cây, rồi hỏi: có việc gì em ngại hỏi anh chị Trưởng mà đi hỏi bạn không?
Ngành Thanh và Huynh Trưởng. Thử giải bài kệ theo sáu căn: hôm nay mắt tôi đang bị trói ở đâu? tai tôi? ý tôi?

Phần VII · Câu Hỏi Thảo Luận

Ai nhắc Tôn giả Samiddhi học bài Nhứt Dạ Hiền Giả?
Vì sao Thế Tôn đọc kệ xong lại đi vào tinh xá?
Ví dụ lõi cây nói lên điều gì?
Tôn giả Mahākaccāna giải bài kệ theo cách nào?

✦

Nguồn

Nguyên văn Pāli chép từ ấn bản Mahāsaṅgīti — tệp dữ liệu gốc bilara-data của suttacentral.net, từng đoạn có đánh số. Bản tiếng Việt của Hoà thượng Thích Minh Châu; bản tiếng Anh của Tỳ-kheo Sujato. Bài này đã qua một lượt soi lại độc lập. Lượt soi ấy chỉ ra 4 chỗ cần xem lại; chỗ nào là lỗi thật thì chúng tôi đã sửa và ghi rõ ở Phần IV. Muốn đọc trọn bài kinh, xin xem nguyên văn ba thứ tiếng. Thấy chỗ nào khác ấn bản in, xin báo cho chúng tôi.

Bố cục bài kinhTheo đúng thứ tự trong kinh văn

G.Đ.P.T Huyền Quang