Một bảng CHÍN HẠNG NGƯỜI “đáng được cung kính, đáng tôn trọng, đáng cúng dường, đáng chắp tay, là RUỘNG PHƯỚC VÔ THƯỢNG Ở ĐỜI” — bốn quả và bốn hướng, cộng thêm MỘT hạng nữa.
Phần I · Xuất Xứ- Bộ — Tăng Chi Bộ, Chương Chín Pháp, Phẩm Chánh Giác (Sambodhivagga), kinh 10
- Nơi chốn — kinh KHÔNG nêu; Thế Tôn dạy thẳng cho chúng Tỷ-kheo
- So với bản quen — thường nghe là “bốn đôi tám vị”; ở đây là CHÍN
- Đọc kèm — AN 8.59 (tám hạng) và AN 6.37 (ruộng phước)
AN 9.10 — Āhuneyyasutta (Ðáng Cung Kính) là một bài kinh rất ngắn, chỉ vài dòng, nằm cuối Phẩm Chánh Giác của Chương Chín Pháp, Tăng Chi Bộ. Thế Tôn dạy các Tỷ-kheo rằng có chín hạng người "đáng được cung kính, đáng tôn trọng, đáng cúng dường, đáng chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở đời". Đây chính là câu quen thuộc trong bài tán Tăng Bảo mà Huynh trưởng và đoàn sinh vẫn đọc mỗi khi lễ Phật. Chín hạng ấy là gì? Tám hạng đầu là bốn quả Thánh, mỗi quả chia làm hai: bậc đã chứng và bậc đang trên đường hướng đến quả ấy — bậc A-la-hán và bậc hướng đến quả A-la-hán; bậc Bất lai và bậc hướng đến quả Bất lai; bậc Nhất lai và bậc hướng đến quả Nhất lai; bậc Dự lưu và bậc hướng đến quả Dự lưu. Hạng thứ chín, được thêm vào ở đây, là bậc chuyển tánh (gotrabhū) — người đã chuyển từ dòng phàm phu sang dòng Thánh, đứng ngay ngưỡng cửa của quả Dự lưu. Điểm đáng chú ý cho việc dạy đoàn sinh là ở chỗ: ruộng phước không chỉ gồm những vị đã chứng quả, mà gồm cả những vị đang thực hành hướng đến quả. Người đang đi trên đường, dù chưa tới đích, đã là chỗ đáng cúng dường, đáng chắp tay. Đó là lời khích lệ rất lớn: giá trị của một người tu nằm ở hướng đi và sự thực hành chân chánh, chứ không đợi đến khi thành tựu viên mãn mới đáng quý. Kinh không có câu chuyện, không có địa điểm, không có nhân vật hỏi đáp — chỉ là một bản liệt kê cô đọng để dễ nhớ, dễ tụng. Bản tiếng Việt của Hoà thượng Thích Minh Châu chỉ gồm hai đoạn văn ngắn, đúng với độ dài của kinh gốc.
Bố cục bài kinhTheo đúng thứ tự trong kinh văn
- Duyên khởi và lời tuyên bố — Đức Phật gọi các Tỷ-kheo và nêu: có chín hạng người đáng được cung kính, đáng tôn trọng, đáng cúng dường, đáng chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở đời (an9.10:1.1).
- Câu hỏi nêu số — "Thế nào là chín?" — Katame nava? (an9.10:1.2)
- Liệt kê chín hạng người — Bậc A-la-hán và bậc hướng đến quả A-la-hán; bậc Bất lai và bậc hướng đến quả Bất lai; bậc Nhất lai và bậc hướng đến quả Nhất lai; bậc Dự lưu và bậc hướng đến quả Dự lưu; bậc chuyển tánh (gotrabhū) (an9.10:1.3).
- Lời kết lặp lại — Bản Pali kết lại: chín hạng người này là đáng cung kính… là ruộng phước vô thượng ở đời (an9.10:1.4). Bản Việt của HT. Thích Minh Châu dừng ở phần tương ứng đoạn 1.3, không có đoạn kết lặp lại này.
- Kệ nhiếp tụng cuối phẩm — Sau kinh có câu "Dasamaṁ. Sambodhivaggo paṭhamo." và bài kệ nhiếp tụng (tassuddānaṁ) tóm tên mười kinh của Phẩm Chánh Giác (an9.10:1.5–2.4). Phần này không có trong bản Việt và bản Anh của Sujato để trống.
Mỗi đoạn ghi nguyên văn Pāli, rồi bản Việt, rồi bản tiếng Anh. Số bên trái là số đoạn trong kinh, để đối chiếu được.
| Chữ Pāli | Nghĩa | Ghi chú |
|---|---|---|
| āhuneyya | đáng được cung kính (đáng nhận đồ cúng dâng) | Bản Việt dịch "đáng được cung kính"; Sujato dịch "worthy of offerings dedicated to the gods". |
| pāhuneyya | đáng tôn trọng (đáng được đón tiếp như khách quý) | |
| dakkhiṇeyya | đáng cúng dường | |
| añjalikaraṇīya | đáng chắp tay | |
| anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa | ruộng phước vô thượng ở đời | Câu này cũng nằm trong bài tán Tăng Bảo hằng ngày. |
| arahā / arahatta | bậc A-la-hán / quả A-la-hán | |
| anāgāmī | bậc Bất lai | |
| sakadāgāmī | bậc Nhất lai | |
| sotāpanna / sotāpatti | bậc Dự lưu / quả Dự lưu | |
| paṭipanna | bậc đã hướng đến (đang thực hành để chứng) một quả vị | |
| gotrabhū | bậc chuyển tánh | Hạng thứ chín, thêm vào tám bậc Thánh; theo bản Việt ghi chú ngay trong ngoặc là (gotrabhù). |
| puggala | hạng người, cá nhân | |
| Sambodhivagga | Phẩm Chánh Giác — phẩm thứ nhất của Chương Chín Pháp | |
| uddāna | kệ nhiếp tụng, câu kệ tóm tên các kinh trong phẩm để dễ thuộc |
Xin thưa bài kinh này ngắn, và chỗ đáng nói nằm ở CON SỐ.
Trong nghi thức tụng niệm, anh chị em vẫn quen câu “bốn đôi TÁM vị” khi tán thán chúng Tăng. Bài này lại kể CHÍN.
Tám hạng quen thuộc là BỐN QUẢ và BỐN HƯỚNG: A-la-hán và bậc hướng đến quả A-la-hán; Bất lai và bậc hướng đến quả Bất lai; Nhất lai và bậc hướng đến quả Nhất lai; Dự lưu và bậc hướng đến quả Dự lưu.
Và hạng THỨ CHÍN là bậc CHUYỂN TÁNH (gotrabhū).
Xin thưa chữ ấy khó, nên con chỉ nói chỗ kinh nói: kinh CHỈ NÊU TÊN, không giải thích một chữ nào. Chúng con không dám nói thêm chỗ kinh không nói.
Còn hai bản dịch thì hiểu khác nhau, và chúng con ghi cả hai: HT. Thích Minh Châu dịch là “bậc CHUYỂN TÁNH”; Bhikkhu Sujato dịch là “a lamb of the flock” — một cách dịch riêng của ngài.
Chỗ đáng để ý nữa là cách kể theo TỪNG ĐÔI: mỗi quả đều đi kèm “bậc ĐÃ HƯỚNG ĐẾN chứng đắc quả ấy”.
Nghĩa là người ĐANG TRÊN ĐƯỜNG cũng được kể vào ruộng phước — không phải chỉ người ĐÃ TỚI.
Con thấy chỗ ấy rộng lượng lắm, và rất hợp với AN 6.37 — bài Bố Thí Sáu Chi Phần — chỗ nói người nhận “đã ly tham HAY ĐANG THỰC HÀNH hạnh ly tham”.
Và bốn chữ tán thán thì rất đáng thuộc: “đáng được CUNG KÍNH, đáng TÔN TRỌNG, đáng CÚNG DƯỜNG, đáng CHẮP TAY” — rồi “là RUỘNG PHƯỚC VÔ THƯỢNG Ở ĐỜI”.
Xin thưa hình ảnh “RUỘNG PHƯỚC” là hình ảnh nhà nông: cùng một hạt giống, gieo vào ruộng tốt thì lên tốt. Không phải người nhận ban ơn — mà là ĐẤT TỐT thì hạt nảy được.
Xin thưa lời cuối cho anh chị em Huynh Trưởng. Con nghĩ bài này hợp để giảng TRƯỚC một kỳ cúng dường, cùng với AN 6.37.
Và điều đáng nhấn là ĐÔI: người đang đi cũng được kể. Con nghĩ có thể nói với các em: “người đang cố gắng cũng đáng quý, không phải chỉ người đã giỏi.”
Xin thưa ba việc về trang, vì bài này ngắn và có mấy chỗ cần nói rõ.
Thứ nhất, về cách kiểm: mỗi ô “pali” và “anh” đã được đối chiếu TỰ ĐỘNG với tệp nguồn — đều đúng nguyên văn.
Thứ hai, và đây là chốt chặn của trang bắt được: bản dựng đầu có BA ô trích với ô tiếng Việt BỎ TRỐNG (đoạn 1.4; 1.5–1.6; và 2.0–2.4). Hai ô sau là dòng đánh số phẩm và KỆ NHIẾP TỤNG — không phải lời kinh; còn ô 1.4 là đoạn kết lặp lại mà bản Việt không có.
Luật của trang là ô trích chỉ chứa nguyên văn kinh văn và không được để trống ô tiếng Việt, nên đã bỏ cả ba ô. Vì vậy phần trích chỉ còn BA ô — đó là do bản Việt vốn ngắn như vậy, KHÔNG phải do tra thiếu.
Thứ ba: ghi chú lúc đầu nói bản Việt “chỉ có hai đoạn văn”; thật ra nguồn trả về MỘT khối văn liền mạch gồm cả ba phần 1.1, 1.2 và 1.3. Ý thì đúng, chỉ cách nói sai — nay đã ghi lại.
Và một chi tiết chữ nghĩa chúng con GIỮ NGUYÊN: bản Việt in “bậc Dư lưu” ở vế trước và “quả Dự lưu” ở vế sau. Đó là chữ trong bản đã tải — giữ nguyên, không sửa lời Hoà thượng.
Phần V · Chỗ Thường Hiểu Lầm- “Chúng Tăng chỉ có tám hạng.” Bài kinh này kể CHÍN — bốn quả, bốn hướng, và bậc CHUYỂN TÁNH (gotrabhū).
- “Phải chứng quả mới đáng cúng dường.” Kinh kể THEO ĐÔI: mỗi quả đều kèm “bậc ĐÃ HƯỚNG ĐẾN chứng đắc quả ấy” — người đang trên đường cũng được kể.
- “Ruộng phước nghĩa là người nhận ban ơn.” Đó là hình ảnh nhà nông: đất tốt thì HẠT nảy được — công vẫn là của người gieo.
- “Bậc chuyển tánh nghĩa là…” Kinh CHỈ nêu tên, không giải thích một chữ nào. Chúng con không nói thêm chỗ kinh không nói; hai bản dịch cũng hiểu khác nhau và trang ghi cả hai.
- “Phần trích ngắn là chép thiếu.” Bản Việt vốn chỉ có bấy nhiêu; ba ô còn lại đã bị bỏ vì ô tiếng Việt bỏ trống và không phải lời kinh.
- “Bản Việt in sai ‘Dư lưu’.” Bản in ghi như vậy; trang giữ nguyên và chú thích, không sửa lời Hoà thượng.
- Ngành Oanh. Chỉ một ý: “người đang cố gắng cũng đáng quý, không phải chỉ người đã giỏi.”
- Ngành Thiếu. Học bốn quả và bốn hướng, và bốn chữ tán thán.
- Ngành Thanh và Huynh Trưởng. Giảng trước một kỳ cúng dường, kèm AN 6.37. Bàn: vì sao kinh kể cả người ĐANG HƯỚNG ĐẾN?
- Chín hạng người ấy là những ai?
- Vì sao thường nghe là “bốn đôi tám vị” mà đây lại chín?
- Bốn chữ tán thán trong kinh là gì?
- “Ruộng phước” là hình ảnh gì?
- Vì sao người đang trên đường cũng được kể vào?
Nguyên văn Pāli chép từ ấn bản Mahāsaṅgīti — tệp dữ liệu gốc bilara-data của suttacentral.net, từng đoạn có đánh số. Bản tiếng Việt của Hoà thượng Thích Minh Châu; bản tiếng Anh của Tỳ-kheo Sujato. Bài này đã qua một lượt soi lại độc lập. Lượt soi ấy chỉ ra 2 chỗ cần xem lại; chỗ nào là lỗi thật thì chúng tôi đã sửa và ghi rõ ở Phần IV. Muốn đọc trọn bài kinh, xin xem nguyên văn ba thứ tiếng. Thấy chỗ nào khác ấn bản in, xin báo cho chúng tôi.
