Kinh Các Trai Giới

Bản văn nền tảng của BÁT QUAN TRAI GIỚI. Điều đặc sắc: mỗi chi phần KHÔNG phải một điều luật khô khan, mà là một lời tự suy nghĩ — “Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán…” rồi “Hôm nay, đêm này và ngày nay, TA CŨNG…”

Phần I · Xuất Xứ

Bộ — Tăng Chi Bộ, Chương Tám Pháp, kinh 41
Phẩm — Ngày Trai Giới (Uposathavagga), bài đầu của phẩm
Nơi chốn — Sāvatthī, Jetavana, vườn ông Cấp Cô Độc
Đọc kèm — AN 8.43 (dạy bà Visākhā; bản Việt bài ấy chỉ trỏ ngược về đây)

✦

Phần II · Bài Kinh Nói Gì

Đây là bài kinh ngắn, mở đầu Phẩm Ngày Trai Giới trong Chương Tám Pháp của Tăng Chi Bộ. Thế Tôn dạy các Tỷ-kheo tại vườn Cấp Cô Độc rằng: ngày trai giới (uposatha) thành tựu tám chi phần, nếu được thực hành, thì "có được quả lớn, có lợi ích lớn, có rực rỡ lớn, có biến mãn lớn". Điểm đặc sắc của bài kinh là cách thọ trì: mỗi chi phần không phải là một điều luật khô khan, mà là một lời suy nghĩ (paṭisañcikkhati) của vị Thánh đệ tử, theo cùng một khuôn: trước hết nhớ lại rằng "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán" giữ điều ấy như thế nào; kế đó tự phát nguyện "Hôm nay, đêm này và ngày nay, ta cũng…" làm y như vậy; và kết lại "Với chi phần này, Ta theo gương vị A-la-hán, ta sẽ thực hành ngày trai giới". Như vậy trai giới một ngày một đêm là một ngày sống tập theo gương bậc A-la-hán. Tám chi phần lần lượt là: (1) không sát sanh, bỏ trượng bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, thương xót tất cả chúng sanh; (2) không lấy của không cho, chỉ lấy vật đã cho, tự sống thanh tịnh; (3) đoạn tận phi Phạm hạnh, hành Phạm hạnh, từ bỏ dâm dục; (4) không nói láo, nói lời chân thật, đáng tin cậy, không lường gạt đời; (5) không đắm say rượu men, rượu nấu; (6) ăn mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời; (7) không đi xem múa, hát, nhạc, diễn kịch, không trang sức vòng hoa, hương liệu, dầu thoa; (8) không dùng giường cao giường lớn (bản Pali thêm: nằm chỗ thấp, trên giường nhỏ hoặc trên nệm cỏ). Kinh kết lại bằng chính câu mở đầu, xác nhận quả báo lớn của ngày trai giới thọ trì đủ tám chi phần. Đây là bản văn nền tảng cho việc thọ Bát quan trai giới, rất thích hợp để Huynh Trưởng và đoàn sinh học thuộc trước mỗi kỳ tu Bát quan trai.

Bố cục bài kinhTheo đúng thứ tự trong kinh văn

Duyên khởi — Đoạn 1. Thế Tôn trú ở Sāvatthī, Jetavana, vườn ông Anāthapiṇḍika, gọi các Tỷ-kheo và nói pháp.
Lời tuyên thuyết và câu hỏi tự đặt — Đoạn 2.1–2.3. Ngày trai giới thành tựu tám chi phần được thực hành thời có quả lớn, lợi ích lớn, rực rỡ lớn, biến mãn lớn — thực hành như thế nào? Vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau.
Chi phần thứ nhất: không sát sanh — Đoạn 2.4–2.7.
Chi phần thứ hai: không lấy của không cho — Đoạn 3.1–3.4.
Chi phần thứ ba: đoạn tận phi Phạm hạnh — Đoạn 4.1–4.4.
Chi phần thứ tư: không nói láo — Đoạn 5.1–5.4.
Chi phần thứ năm: không rượu men, rượu nấu — Đoạn 6.1–6.4.
Chi phần thứ sáu: ăn một bữa, không ăn phi thời — Đoạn 7.1–7.4.
Chi phần thứ bảy: không múa hát, không trang sức — Đoạn 8.1–8.4.
Chi phần thứ tám: không giường cao giường lớn — Đoạn 9.1–9.4.
Kết luận — Đoạn 10. Lặp lại lời xác quyết về quả lớn của ngày trai giới thành tựu tám chi phần.

Phần III · Đoạn Trích

Mỗi đoạn ghi nguyên văn Pāli, rồi bản Việt, rồi bản tiếng Anh. Số bên trái là số đoạn trong kinh, để đối chiếu được.

AN 8.41:2.1

“Aṭṭhaṅgasamannāgato, bhikkhave, uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro.

—Này các Tỷ-kheo, ngày trai giới thành tựu tám chi phần, được thực hành thời có được quả lớn, có lợi ích lớn, có rực rỡ lớn; có biến mãn lớn.

“Mendicants, the observance of the sabbath with its eight factors is very fruitful and beneficial and brilliant and bountiful.

AN 8.41:2.4

‘yāvajīvaṁ arahanto pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā, sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: “Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình.

‘As long as they live, the perfected ones give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They are scrupulous and kind, and live full of sympathy for all living beings.

AN 8.41:2.5–2.6

Ahampajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi. Imināpaṅgena arahataṁ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti.

Hôm nay, đêm này và ngày nay, ta cũng đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Với chi phần này, Ta theo gương vị A-la-hán, ta sẽ thực hành trai giới “.

I, too, for this day and night will give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. I’ll be scrupulous and kind, and live full of sympathy for all living beings. I will observe the sabbath by doing as the perfected ones do in this respect.’

AN 8.41:4.1

‘Yāvajīvaṁ arahanto abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārino ārācārino viratā methunā gāmadhammā.

“Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận phi Phạm hạnh, hành Phạm hạnh, sống xa lánh, từ bỏ dâm dục hèn hạ.

‘As long as they live, the perfected ones give up unchastity. They are chaste, set apart, refraining from the vulgar act of sex.

AN 8.41:5.1

‘Yāvajīvaṁ arahanto musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭiviratā saccavādino saccasandhā thetā paccayikā avisaṁvādako lokassa.

“Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lường gạt đời.

‘As long as they live, the perfected ones give up lying. They speak the truth and stick to the truth. They’re honest and dependable, and don’t trick the world with their words.

AN 8.41:7.1

‘Yāvajīvaṁ arahanto ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā.

“Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán dùng mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời.

‘As long as they live, the perfected ones eat in one part of the day, abstaining from eating at night and from food at the wrong time.

AN 8.41:8.1

‘Yāvajīvaṁ arahanto naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānaṁ pahāya naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭiviratā.

“Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, diễn kịch, không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang.

‘As long as they live, the perfected ones give up seeing shows of dancing, singing, and music; and attiring and adorning themselves with garlands, fragrance, and makeup.

AN 8.41:10.1

Evaṁ upavuttho kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro”ti.

Này các Tỷ-kheo, ngày trai giới thành tựu tám chi phần được thực hành như vậy, thời có được quả lớn, có lợi ích lớn, có rực rỡ lớn, có biến mãn lớn.

The observance of the sabbath with its eight factors in this way is very fruitful and beneficial and brilliant and bountiful.”

Phần IV · Thuật Ngữ & Giảng Giải

Chữ Pāli	Nghĩa	Ghi chú
uposatha	ngày trai giới (trong bản dịch HT. Thích Minh Châu: "ngày trai giới", "trai giới")	Sujato dịch là "sabbath".
aṭṭhaṅgasamannāgata	thành tựu tám chi phần
aṅga	chi phần
arahant	A-la-hán
ariyasāvaka	Thánh đệ tử
paṭisañcikkhati	suy nghĩ, quán xét	Trong kinh: "Thánh đệ tử suy nghĩ như sau".
yāvajīvaṁ	cho đến trọn đời
pāṇātipāta	sát sanh
adinnādāna	lấy của không cho
abrahmacariya	phi Phạm hạnh
musāvāda	nói láo
surāmerayamajjapamādaṭṭhāna	đắm say rượu men, rượu nấu
vikālabhojana	ăn phi thời
uccāsayanamahāsayana	giường cao, giường lớn
mahapphala	quả lớn
mahānisaṁsa	lợi ích lớn
mahājutika	rực rỡ lớn
mahāvipphāra	biến mãn lớn

Xin thưa đây là bản văn nền tảng của BÁT QUAN TRAI GIỚI — bài nên đọc trước mỗi kỳ tu Bát quan trai.

Nhưng điều con muốn thưa trước hết không phải là tám giới — mà là CÁCH bài kinh dạy thọ trì.

Mỗi chi phần KHÔNG viết như một điều cấm. Mỗi chi phần là một lời TỰ SUY NGHĨ (Pāli paṭisañcikkhati), theo đúng một khuôn ba vế.

Vế một — NHỚ LẠI: “Cho đến TRỌN ĐỜI, các vị A-la-hán đoạn tận sát sanh… bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ.”

Vế hai — TỰ NGUYỆN: “HÔM NAY, đêm này và ngày nay, TA CŨNG đoạn tận sát sanh…”

Vế ba — KẾT: “Với chi phần này, TA THEO GƯƠNG vị A-la-hán, ta sẽ thực hành trai giới.”

Xin thưa chỗ hay nằm ở THẾ ĐỐI của hai chữ: “TRỌN ĐỜI” của bậc A-la-hán đặt cạnh “HÔM NAY” của mình.

Nghĩa là ngày trai giới KHÔNG phải một ngày BỊ CẤM ĐOÁN — đó là MỘT NGÀY TẬP SỐNG THEO GƯƠNG BẬC A-LA-HÁN.

Và vì chỉ MỘT ngày một đêm, nên ai cũng làm được — kinh không đòi ta phải trọn đời.

Xin thưa TÁM CHI PHẦN, theo đúng thứ tự trong kinh.

(1) KHÔNG SÁT SANH — “bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh”.

(2) KHÔNG LẤY CỦA KHÔNG CHO — chỉ lấy vật đã cho, tự sống thanh tịnh.

(3) ĐOẠN TẬN PHI PHẠM HẠNH — hành Phạm hạnh, sống xa lánh, từ bỏ dâm dục.

Xin thưa đây là chỗ Bát quan trai KHÁC năm giới: năm giới nói “không tà dâm”, còn trai giới nói “ĐOẠN TẬN” trong một ngày một đêm.

(4) KHÔNG NÓI LÁO — “nói những lời chân thật, y chỉ sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, KHÔNG LƯỜNG GẠT ĐỜI”.

(5) KHÔNG ĐẮM SAY RƯỢU MEN, RƯỢU NẤU.

(6) ĂN MỖI NGÀY MỘT BỮA, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời.

(7) KHÔNG ĐI XEM MÚA, HÁT, NHẠC, DIỄN KỊCH, và không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa.

(8) KHÔNG DÙNG GIƯỜNG CAO GIƯỜNG LỚN — nằm chỗ thấp, trên giường nhỏ hoặc trên nệm cỏ.

Xin thưa ba chi phần cuối (6, 7, 8) là ba chi mà người tại gia thấy lạ nhất — và cũng là ba chi dạy được nhiều nhất.

Cả ba đều không nhắm vào ĐẠO ĐỨC, mà nhắm vào THÓI QUEN TIỆN NGHI: ăn theo ý thích, giải trí theo ý thích, nằm theo ý thích.

Một ngày bỏ ba thứ ấy thì tự nhiên thấy rõ mình bám vào chúng bao nhiêu — đó chính là chỗ học.

Xin thưa lời cuối cho anh chị em Huynh Trưởng. Khi hướng dẫn một kỳ Bát quan trai, xin đừng chỉ đọc tám điều rồi bảo các em giữ.

Xin đọc nguyên khuôn ba vế cho các em nghe: “Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán…” — “Hôm nay, đêm này và ngày nay, TA CŨNG…” — “Với chi phần này, ta theo gương vị A-la-hán.”

Vì một em nhỏ giữ giới vì SỢ BỊ RẦY thì hết ngày là hết. Một em giữ giới vì đang TẬP THEO GƯƠNG MỘT BẬC ĐÁNG KÍNH thì còn nhớ rất lâu.

Xin thưa một ghi nhận về trang: chúng con đã tải lại bản Minh Châu và đối chiếu cả tám ô trích của bài này theo từng chuỗi chữ — cả tám khớp nguyên văn, không sửa chỗ nào.
Phần V · Chỗ Thường Hiểu Lầm

“Trai giới là một ngày bị cấm đủ thứ.” Kinh dựng mỗi chi phần thành lời tự suy nghĩ: “Với chi phần này, TA THEO GƯƠNG vị A-la-hán.” Đó là một ngày TẬP SỐNG, không phải một ngày bị cấm.

“Tám giới cũng như năm giới, chỉ thêm ba điều.” Chi phần thứ ba KHÁC hẳn: năm giới nói “không tà dâm”, trai giới nói “ĐOẠN TẬN phi Phạm hạnh” trong một ngày một đêm.

“Ba điều cuối là chuyện nhỏ, giữ cho có.” Cả ba nhắm vào THÓI QUEN TIỆN NGHI — bỏ một ngày mới thấy mình bám vào chúng bao nhiêu.

“Phải trọn đời mới có kết quả.” Kinh nói rõ “HÔM NAY, đêm này và ngày nay” — một ngày một đêm, ai cũng làm được.

“Không xem múa hát là vì múa hát xấu.” Chi phần thứ bảy xếp chung xem diễn và trang sức — là chuyện TẠM BUÔNG cái làm mình bận rộn bên ngoài, không phải kết tội nghệ thuật.

Phần VI · Dùng Trong Sinh Hoạt Đoàn

Ngành Oanh. Chỉ đọc khuôn ba vế của chi phần thứ nhất cho các em nghe, rồi hỏi: “hôm nay con làm được như vậy không?”

Ngành Thiếu. Học đủ tám chi — và chỉ ra ba chi khác với năm giới.

Ngành Thanh và Huynh Trưởng. Đọc trước mỗi kỳ Bát quan trai, đọc nguyên khuôn ba vế, không tóm tắt. Bàn: vì sao ba chi cuối lại nhắm vào tiện nghi chứ không vào đạo đức?

Phần VII · Câu Hỏi Thảo Luận

Khuôn ba vế của mỗi chi phần là gì?

Kể đủ tám chi phần.

Ba chi nào khác với năm giới?

Vì sao nói đây là một ngày tập theo gương, không phải một ngày bị cấm?

Ba chi cuối dạy ta thấy điều gì nơi mình?

✦
Nguồn
Nguyên văn Pāli chép từ ấn bản Mahāsaṅgīti — tệp dữ liệu gốc bilara-data của suttacentral.net, từng đoạn có đánh số. Bản tiếng Việt của Hoà thượng Thích Minh Châu; bản tiếng Anh của Tỳ-kheo Sujato. Bài này đã qua một lượt soi lại độc lập. Muốn đọc trọn bài kinh, xin xem nguyên văn ba thứ tiếng. Thấy chỗ nào khác ấn bản in, xin báo cho chúng tôi.

Bố cục bài kinhTheo đúng thứ tự trong kinh văn

G.Đ.P.T Huyền Quang