G.Đ.P.T Huyền Quang Phật Pháp · Tam Tạng Kinh Điển Tăng Chi Bộ · AN 5.34
Bốn Điều Con Tự Biết · Một Điều Con Tin Ngài

Kinh Đại Tướng Sīha

Sīhasenāpati Sutta — AN 5.34 · Pāli · Việt · Anh

Tam Tạng › Tạng Kinh › Trung Bộ › Kinh Đại Tướng Sīha

Tướng quân Sīha hỏi một câu rất thực tế: bố thí có kết quả nào THẤY ĐƯỢC NGAY đời này không? Đức Phật nêu năm quả. Và câu trả lời của ông Sīha mới là chỗ hay nhất: bốn quả đầu con KHÔNG cần tin Ngài, vì CON TỰ BIẾT — chỉ điều thứ năm con mới đặt lòng tin.

Phần I · Xuất Xứ
  • Bộ — Tăng Chi Bộ, Chương Năm Pháp, kinh 34
  • Phẩm — Sumanā
  • Nơi chốn — Vesālī, Đại Lâm, giảng đường có nóc nhọn
  • Bản Việt — Hoà thượng Thích Minh Châu, nhan đề Đại Tướng Sìha
✦
Phần II · Bài Kinh Nói Gì

Kinh này ghi lại cuộc đối thoại giữa Thế Tôn và tướng quân Sìha tại Vesàlì. Sìha hỏi một câu rất thực tế: bố thí có đem lại kết quả nào thấy được ngay trong đời này không? Thế Tôn trả lời "Có thể được", rồi nêu ra năm quả của bố thí. Bốn quả đầu là quả thiết thực hiện tại (sandiṭṭhika), nghĩa là thấy được ngay bây giờ: (1) người bố thí được quần chúng ái mộ và ưa thích; (2) bậc thiện, bậc Chân nhân thân cận với người bố thí; (3) tiếng đồn tốt đẹp về người bố thí được truyền đi; (4) người bố thí đi vào bất cứ hội chúng nào — Sát-đế-ly, Bà-la-môn, gia chủ hay Sa-môn — cũng đi đến với lòng tự tín, không do dự hoang mang. Quả thứ năm thuộc đời sau (samparāyika): sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên cõi lành, Thiên giới. Ðiểm đặc sắc của kinh là câu trả lời thẳng thắn của Sìha. Ông thưa rằng bốn quả hiện tại kia ông không cần tin theo lời Thế Tôn, vì chính ông đã tự biết: ông là người bố thí, được người ưa thích, được bậc Chân nhân thân cận, được tiếng đồn "Tướng quân Sìha là người bố thí, là người làm việc, là người hộ trì chúng Tăng", và ông đi vào hội chúng nào cũng tự tín. Chỉ riêng quả thứ năm — sanh Thiên giới — ông chưa biết, nên ở đây ông đi đến lòng tin nơi Thế Tôn. Thế Tôn xác nhận: "Sự kiện là vậy, này Sìha!" Kinh kết bằng bài kệ ca ngợi người bố thí: được ái mộ, được danh xưng tăng trưởng, không xan tham, người có trí thường thường bố thí để nhiếp phục cấu uế xan tham, sau sanh lên cõi trời, thọ hưởng tại rừng Nan-da-na. Với Huynh Trưởng, kinh này cho thấy hạnh bố thí không phải chuyện xa vời chờ đời sau, mà có kết quả thấy ngay trong đời sống hằng ngày; đồng thời dạy thái độ học Phật lành mạnh: cái gì tự kiểm chứng được thì tự biết, cái gì vượt tầm kinh nghiệm thì đặt lòng tin nơi bậc Ðạo Sư.

Bố cục bài kinhTheo đúng thứ tự trong kinh văn

  • 1. Duyên khởi — Sìha thưa hỏi — Thế Tôn ở Vesàlì, Ðại Lâm, giảng đường có nóc nhọn. Tướng quân Sìha đảnh lễ, ngồi xuống một bên, hỏi: Thế Tôn có thể trình bày cho con về quả thiết thực hiện tại của bố thí? (đoạn 1)
  • 2. Bốn quả bố thí thiết thực hiện tại — Thế Tôn đáp "Có thể được" rồi nêu bốn quả: được quần chúng ái mộ ưa thích; được bậc thiện, bậc Chân nhân thân cận; được tiếng đồn tốt đẹp truyền đi; đi đến hội chúng nào cũng tự tín, không do dự hoang mang. (đoạn 2–5)
  • 3. Quả thứ năm thuộc đời sau — Người bố thí, người thí chủ sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên cõi lành, Thiên giới — đây là quả bố thí thuộc đời sau (samparāyika). (đoạn 6)
  • 4. Lời xác chứng của Sìha và sự ấn khả của Thế Tôn — Sìha thưa: bốn quả hiện tại ấy con không nhờ chúng đi đến lòng tin Thế Tôn, con tự biết được chúng; riêng việc sanh Thiên giới con không được biết, ở đây con đi đến lòng tin Thế Tôn. Thế Tôn xác nhận: "Sự kiện là vậy, này Sìha!" (đoạn 7)
  • 5. Bài kệ kết — Kệ tán thán người bố thí: được ái mộ, danh xưng tăng trưởng, không xan tham; người có trí thường bố thí, nhiếp phục uế xan tham, được an trú lâu ngày trên cõi trời, thọ hưởng tại rừng Nan-da-na, các đệ tử Thiện Thệ sống hoan hỷ Thiên giới. (đoạn 8–10)
Phần III · Đoạn Trích

Mỗi đoạn ghi nguyên văn Pāli, rồi bản Việt, rồi bản tiếng Anh. Số bên trái là số đoạn trong kinh, để đối chiếu được.

AN 5.34.1
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ. Atha kho sīho senāpati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṁ etadavoca: "sakkā nu kho, bhante, bhagavā sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ paññāpetun"ti?
Một thời, Thế Tôn ở Vesàlì, tại Ðại Lâm ở giảng đường có nóc nhọn. Rồi tướng quân Sìha đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, tướng quân Sìha bạch Thế Tôn: —Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể trình bày cho con về quả thiết thực hiện tại của bố thí?
At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof. Then General Sīha went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and asked him, "Sir, can you point out a fruit of giving that's apparent in the present life?"
AN 5.34.2
"Sakkā, sīhā"ti bhagavā avoca: "dāyako, sīha, dānapati bahuno janassa piyo hoti manāpo. Yampi, sīha, dāyako dānapati bahuno janassa piyo hoti manāpo, idampi sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ.
—Có thể được, này Sìha! Người bố thí, này Sìha, người thí chủ được quần chúng ái mộ và ưa thích. Này Sìha, người bố thí, người thí chủ được quần chúng ái mộ và ưa thích, đây quả bố thí thiết thực hiện tại
"I can, Sīha," said the Buddha. "A giver, a donor is dear and beloved to many people. This is a fruit of giving that's apparent in the present life.
AN 5.34.3
Puna caparaṁ, sīha, dāyakaṁ dānapatiṁ santo sappurisā bhajanti. Yampi, sīha, dāyakaṁ dānapatiṁ santo sappurisā bhajanti, idampi sandiṭṭhikaṁ dānaphalaṁ.
Lại nữa, này Sìha! Bậc thiện, bậc Chân nhân thân cận người bố thí, người thí chủ. Này Sìha, bậc Thiện, bậc Chân nhân, thân cận người bố thí, người thí chủ. Này Sìha, đây là quả bố thí thiết thực hiện tại.
Furthermore, good and true persons associate with a giver. This is another fruit of giving that's apparent in the present life.
AN 5.34.5
Puna caparaṁ, sīha, dāyako dānapati yaṁ yadeva parisaṁ upasaṅkamati—yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ—visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto.
Lại nữa, này Sìha, người bố thí, người thí chủ đi đến hội chúng nào, hoặc hội chúng Sát-đế-ly, hoặc hội chúng Bà-la-môn, hoặc hội chúng gia chủ, hoặc hội chúng Sa-môn. Vị ấy đi đến với tự tín, không có do dự hoang mang.
Furthermore, a giver enters any kind of assembly bold and self-assured, whether it's an assembly of aristocrats, brahmins, householders, or ascetics.
AN 5.34.6
Puna caparaṁ, sīha, dāyako dānapati kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati. Yampi, sīha, dāyako dānapati kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, idaṁ samparāyikaṁ dānaphalan"ti.
Lại nữa, Sìha! Người bố thí, người thí chủ, sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên cõi lành, Thiên giới. Người bố thí, người thí chủ, này Sìha, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi lành, Thiên giới. Này Sìha, đây là quả bố thí thiết thực hiện tại.
Furthermore, when a giver's body breaks up, after death, they're reborn in a good place, a heavenly realm. This is a fruit of giving to do with lives to come."
AN 5.34.7
"yānimāni, bhante, bhagavatā cattāri sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṁ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi; ahaṁ petāni jānāmi. […] Yañca kho maṁ, bhante, bhagavā evamāha: 'dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatī'ti, etāhaṁ na jānāmi; ettha ca panāhaṁ bhagavato saddhāya gacchāmī"ti.
Bốn quả bố thí thiết thực hiện tại này, bạch Thế Tôn, được Thế Tôn nói đến, con không nhờ chúng đi đến lòng tin Thế Tôn. Con biết được chúng. […] Nhưng bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn nói với con: "Người bố thí, này Sìha, người thí chủ sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên cõi lành, Thiên giới." Ðiều này con không được biết, ở đây con đi đến lòng tin Thế Tôn.
"When it comes to those four fruits of giving that are apparent in the present life, I don't rely on faith in the Buddha, for I know them too. […] But when the Buddha says: 'When a giver's body breaks up, after death, they're reborn in a good place, a heavenly realm.' I don't know this, so I have to rely on faith in the Buddha."
AN 5.34.8
Dadaṁ piyo hoti bhajanti naṁ bahū,
Kittiñca pappoti yaso ca vaḍḍhati;
Amaṅkubhūto parisaṁ vigāhati,
Visārado hoti naro amaccharī.
Người cho được ái mộ,
Ðược nhiều người thân cận,
Ðược tiếng đồn tốt đẹp,
Danh xưng được tăng trưởng.
Không hoang mang do dự,
Ði vào giữa hội chúng,
Với tâm đầy tự tín,
Là người không xan tham.
Giving, you're loved and befriended by many people. You get a good reputation, and your fame grows. A generous man enters an assembly bold and self-assured.
AN 5.34.9
Tasmā hi dānāni dadanti paṇḍitā,
Vineyya maccheramalaṁ sukhesino;
Te dīgharattaṁ tidive patiṭṭhitā,
Devānaṁ sahabyagatā ramanti te.
Do vậy người có trí,
Thường thường làm bố thí,
Nhiếp phục uế, xan tham,
Tìm cầu chơn an lạc.
Ðược an trú lâu ngày,
Trên cõi trời Thập Tam
Họ sống vui hoan hỷ,
Ðồng bạn với chư Thiên.
So an astute person, seeking happiness, would give gifts, having driven out the stain of stinginess. They live long in the Third Heaven, enjoying the company of the gods.
Phần IV · Thuật Ngữ & Giảng Giải
Chữ PāliNghĩaGhi chú
dāna / dānaphalabố thí / quả của bố thíChủ đề trung tâm của kinh.
sandiṭṭhikathiết thực hiện tại — thấy được ngay trong đời nàyBốn quả đầu thuộc loại này.
samparāyikathuộc đời sauQuả thứ năm: sanh lên cõi lành, Thiên giới.
dāyaka / dānapatingười bố thí / người thí chủ
santo sappurisābậc thiện, bậc Chân nhân
kalyāṇo kittisaddotiếng đồn tốt đẹp
visārado / amaṅkubhūtotự tín / không do dự hoang mang
macchera(mala)(cấu uế) xan tham, keo kiệt
saddhālòng tinSìha "đi đến lòng tin Thế Tôn" chỉ ở điểm vượt ngoài kinh nghiệm của mình.
sugati saggaṁ lokaṁcõi lành, Thiên giới
parisā (khattiya-, brāhmaṇa-, gahapati-, samaṇa-)hội chúng (Sát-đế-ly, Bà-la-môn, gia chủ, Sa-môn)
nandanarừng Nan-da-na (vườn Hoan Hỷ trên cõi trời)
tidivacõi trời (bản Việt: "cõi trời Thập Tam"; bản Anh: "the Third Heaven")

Xin thưa về người hỏi trước, vì ông là một nhân vật đáng nhớ. Sīha là một VỊ TƯỚNG QUÂN — người của việc đời, quen đo mọi thứ bằng kết quả trông thấy. Và câu ông hỏi đúng là câu của một người như vậy: “Thế Tôn có thể trình bày cho con về QUẢ THIẾT THỰC HIỆN TẠI của bố thí?”

Xin để ý ông KHÔNG hỏi về đời sau. Ông hỏi về cái thấy được BÂY GIỜ. Và Đức Phật KHÔNG chê câu hỏi ấy là thấp. Ngài đáp gọn: “CÓ THỂ ĐƯỢC, này Sīha!”

Rồi Ngài nêu bốn quả thấy được ngay đời này. MỘT: người bố thí ĐƯỢC QUẦN CHÚNG ÁI MỘ VÀ ƯA THÍCH.

HAI: BẬC THIỆN, BẬC CHÂN NHÂN THÂN CẬN người bố thí.

Xin dừng ở quả thứ hai, vì con thấy nó tinh tế hơn quả thứ nhất nhiều. Quả thứ nhất là “nhiều người thích”. Quả thứ hai là “NGƯỜI LÀNH tới gần”. Hai chuyện rất khác nhau — và cái thứ hai mới đổi được đời một người.

BA: TIẾNG ĐỒN TỐT ĐẸP về người ấy được truyền đi.

BỐN: người bố thí đi vào BẤT CỨ HỘI CHÚNG NÀO — Sát-đế-ly, Bà-la-môn, gia chủ, hay Sa-môn — cũng “đi đến với TỰ TÍN, KHÔNG CÓ DO DỰ HOANG MANG”.

Xin thưa quả thứ tư này rất đáng nói với các em. Kinh KHÔNG nói người bố thí được kính nể. Nó nói người ấy KHÔNG NGẠI. Cái được ở đây nằm TRONG LÒNG người bố thí, không nằm ở mắt người khác.

Và con nghĩ ai cũng kiểm được điều ấy: người biết mình có sống rộng rãi thì bước vào đâu cũng thẳng lưng. Người trong lòng có chỗ khuất thì đứng giữa đám đông cứ thấy chột dạ.

QUẢ THỨ NĂM thuộc ĐỜI SAU: sau khi thân hoại mạng chung ĐƯỢC SANH LÊN CÕI LÀNH, THIÊN GIỚI.

Bây giờ mới tới chỗ hay nhất của bài kinh, và là chỗ con muốn anh chị em dạy cho các em. Ông Sīha thưa lại.

“BỐN QUẢ bố thí thiết thực hiện tại này, bạch Thế Tôn, được Thế Tôn nói đến, CON KHÔNG NHỜ CHÚNG ĐI ĐẾN LÒNG TIN THẾ TÔN. CON BIẾT ĐƯỢC CHÚNG.”

Xin thưa câu ấy nghe qua tưởng là vô lễ, nhưng không phải. Ông đang nói: những điều ấy con KIỂM ĐƯỢC, nên con không cần dựa vào uy tín của Ngài để tin. Và ông kể ra từng điều một của chính đời ông.

Ông kể: ông LÀ người bố thí, ông ĐƯỢC người ưa thích, ông ĐƯỢC bậc Chân nhân thân cận, và tiếng đồn về ông là “Tướng quân Sīha là người bố thí, là người làm việc, là người HỘ TRÌ CHÚNG TĂNG”; và ông đi vào hội chúng nào cũng tự tín.

“CHỈ RIÊNG” quả thứ năm — sanh Thiên giới — ông thưa: “Điều ấy CON KHÔNG ĐƯỢC BIẾT. Ở ĐÂY CON ĐI ĐẾN LÒNG TIN THẾ TÔN.”

Và Đức Phật XÁC NHẬN: “SỰ KIỆN LÀ VẬY, NÀY SĪHA!”

Xin thưa: Ngài KHÔNG trách ông đã dám nói vậy. Ngài KHÔNG đòi ông phải tin cả năm điều vì Ngài nói ra. Ngài GẬT ĐẦU.

Xin thưa đây là một trong những đoạn đối thoại con quý nhất trong kinh tạng, vì nó dạy đúng cái THÁI ĐỘ HỌC PHẬT lành mạnh. Cái gì mình KIỂM ĐƯỢC thì tự biết, không cần tin ai. Cái gì vượt tầm kinh nghiệm mình thì mới đặt lòng tin. Và ranh giới ấy phải phân minh — chính ông Sīha đã phân minh, và Đức Phật khen.

Xin thưa thêm một điều về bản văn, để anh chị em đối chiếu khỏi ngỡ ngàng. Ở đoạn nói về quả thứ năm (Pāli an5.34:6.2), bản Pāli ghi “idaṁ samparāyikaṁ dānaphalan” — QUẢ BỐ THÍ THUỘC ĐỜI SAU. Nhưng bản điện tử tiếng Việt hiện có trên SuttaCentral lại in “đây là quả bố thí THIẾT THỰC HIỆN TẠI”.

Người làm trang này đã TỰ TẢI LẠI bản Minh Châu và đọc tận nơi để xác nhận. Nhưng xin thưa rõ: đó là tình trạng của BẢN ĐIỆN TỬ — trang này KHÔNG kết luận bản IN của Hoà thượng sai, và không sửa một chữ nào.

Và xin thưa chính bài kinh đã tự đính chính chỗ ấy ở đoạn sau: ông Sīha nói rõ “BỐN quả thiết thực hiện tại” rồi mới tách riêng quả sanh Thiên giới ra là điều ông chưa biết. Nghĩa là ngay trong bản Việt, mạch văn cũng cho thấy quả thứ năm KHÔNG thuộc nhóm bốn quả hiện tại.

Xin thưa lời cuối cho anh chị em. Bài này rất hợp để dạy trong các dịp nói về hạnh bố thí, hoặc khi kêu gọi các em góp phần cho đoàn. Nhưng con xin đề nghị nhấn vào đoạn ông Sīha thưa lại, chứ không phải vào danh sách năm quả. Vì điều đáng học nhất ở đây KHÔNG phải “bố thí được gì” — mà là cách một người cư sĩ phân minh giữa CÁI MÌNH BIẾT và CÁI MÌNH TIN, và được chính Đức Phật gật đầu.

Phần V · Chỗ Thường Hiểu Lầm
  • “Bố thí là để dành phước đời sau.” BỐN trong năm quả là “THIẾT THỰC HIỆN TẠI” — thấy được ngay bây giờ. Chỉ quả thứ năm thuộc đời sau.
  • “Quả thứ tư là được người ta kính nể.” Kinh nói người ấy đi vào hội chúng nào cũng “TỰ TÍN, KHÔNG DO DỰ HOANG MANG” — cái được nằm TRONG LÒNG người bố thí.
  • “Phải tin hết những gì Đức Phật nói.” Ông Sīha thưa thẳng “con KHÔNG nhờ chúng đi đến lòng tin Thế Tôn, CON BIẾT ĐƯỢC CHÚNG” — và Đức Phật xác nhận: “Sự kiện là vậy, này Sīha!”
  • “Bản Việt ghi quả thứ năm cũng là quả hiện tại.” Bản Pāli ghi samparāyika — thuộc ĐỜI SAU. Bản điện tử tiếng Việt in “thiết thực hiện tại”; trang này ghi chú, không sửa, và không kết luận bản in của Hoà thượng sai. Chính đoạn sau, ông Sīha nói rõ chỉ có BỐN quả hiện tại.
Phần VI · Dùng Trong Sinh Hoạt Đoàn
  • Ngành Oanh. Dạy quả thứ nhất và thứ tư: bạn nào hay chia thì ai cũng thích, và mình cũng không ngại ai.
  • Ngành Thiếu. Bàn quả thứ hai: “nhiều người thích” khác “người lành tới gần” ở chỗ nào?
  • Ngành Thanh và Huynh Trưởng. Học đoạn ông Sīha thưa lại: đâu là điều mình BIẾT, đâu là điều mình TIN?
Phần VII · Câu Hỏi Thảo Luận
  • Tướng quân Sīha hỏi điều gì?
  • Bốn quả thiết thực hiện tại là gì?
  • Ông Sīha đáp lại thế nào?
  • Đức Phật phản ứng ra sao trước lời ấy?
✦
Nguồn

Nguyên văn Pāli chép từ ấn bản Mahāsaṅgīti — tệp dữ liệu gốc bilara-data của suttacentral.net, từng đoạn có đánh số. Bản tiếng Việt của Hoà thượng Thích Minh Châu; bản tiếng Anh của Tỳ-kheo Sujato. Bài này đã qua một lượt soi lại độc lập. Muốn đọc trọn bài kinh, xin xem nguyên văn ba thứ tiếng. Thấy chỗ nào khác ấn bản in, xin báo cho chúng tôi.