Kinh Nguồn Sanh Phước

Khi vị Tỷ-kheo đang dùng y, đồ ăn, chỗ ở, thuốc men của một người mà an trú VÔ LƯỢNG TÂM ĐỊNH, thì nguồn sanh phước của người cúng dường ấy cũng VÔ LƯỢNG. Và kinh ví: như nước trong biển lớn, không ai đong được bao nhiêu thùng.

• Bộ — Tăng Chi Bộ, Chương Bốn Pháp, kinh 51
• Phẩm — Nguồn Sanh Phước (Puññābhisandavagga) — bài mở đầu phẩm
• Nơi chốn — Sāvatthī
• Đọc kèm — AN 8.39 (năm giới là năm món đại bố thí) và AN 5.176 (dạy ông Cấp Cô Độc)

Kinh Nguồn Sanh Phước thứ nhất (AN 4.51) được Đức Phật nói tại Sàvatthi, mở đầu Phẩm VI của Chương Bốn Pháp trong Tăng Chi Bộ. Đức Phật dạy có bốn nguồn sanh phước, nguồn sanh thiện đem lại an lạc, thuộc Thiên giới, là quả lạc dị thục, đưa đến khả lạc, khả hỷ, khả ý, hạnh phúc và an lạc. Bốn nguồn ấy gắn liền với bốn vật dụng mà người cư sĩ cúng dường: y phục, đồ ăn khất thực, trú xứ, và dược phẩm trị bệnh. Điểm then chốt của kinh nằm ở chỗ: khi vị Tỷ-kheo đang hưởng thọ vật cúng dường ấy mà "đạt đến và an trú vô lượng tâm định" (appamāṇa cetosamādhi), thì phước của người dâng cúng cũng trở thành vô lượng. Nghĩa là công đức không chỉ tùy thuộc vào món vật cho nhiều hay ít, mà còn tùy thuộc vào phẩm chất tâm của người thọ nhận. Cúng dường đến bậc tu tập tâm vô lượng thì phước ấy không sao đong đếm được. Tiếp đó Đức Phật dạy rằng vị Thánh đệ tử thành tựu bốn nguồn sanh phước này thì không thể nào nắm lấy một con số để nói phước ấy nhiều bao nhiêu; cả khối phước thiện lớn ấy chỉ được xem là vô số, vô lượng. Ngài đưa ví dụ rất gần gũi: nước trong biển lớn không ai đếm nổi là bao nhiêu thùng, trăm thùng, ngàn thùng hay trăm ngàn thùng nước; người ta chỉ có thể gọi đó là một khối nước vô số vô lượng. Khối phước của vị Thánh đệ tử cũng như vậy. Kinh kết thúc bằng bài kệ ví biển lớn không hạn lượng, là kho tàng châu báu, nơi mọi dòng sông đều quy tụ chảy về. Cũng vậy, người bố thí đồ ăn, đồ uống, vải mặc, giường nằm, chỗ ngồi và thảm nệm thì phước đức ùa chảy đến với bậc Hiền thí ấy, như các con sông dẫn dòng nước ùa chảy vào bể cả. Với Huynh Trưởng và đoàn sinh, bài kinh này là một lời khích lệ về hạnh bố thí và cúng dường: hãy hoan hỷ cho đi, và cũng hãy quý trọng việc tu tập tâm — vì tâm vô lượng làm cho phước cũng thành vô lượng.

Bố cục bài kinhTheo đúng thứ tự trong kinh văn

• Nhân duyên — Kinh được nói tại Sàvatthi (Xá-vệ).
• Bốn nguồn sanh phước — Đức Phật nêu bốn nguồn sanh phước, nguồn sanh thiện: khi vị Tỷ-kheo hưởng thọ (1) y, (2) đồ ăn khất thực, (3) trú xứ, (4) dược phẩm trị bệnh của người nào, mà vị ấy đạt đến và an trú vô lượng tâm định (appamāṇa cetosamādhi), thì nguồn sanh phước của người cúng dường ấy là vô lượng.
• Phước không thể đong lường — Vị Thánh đệ tử thành tựu bốn nguồn sanh phước này thì không dễ gì nắm lấy một số lượng phước thiện; cả khối phước thiện lớn ấy được xem là vô số, vô lượng (asaṅkhyeyya, appameyya, mahāpuññakkhandha).
• Ví dụ nước biển lớn — Như nước trong biển lớn không thể đếm được bao nhiêu thùng, trăm thùng, ngàn thùng, trăm ngàn thùng, mà chỉ được xem là khối nước vô số vô lượng; cũng vậy là khối phước của vị Thánh đệ tử.
• Bài kệ kết — Bài kệ ví biển lớn vô hạn lượng, nơi các dòng sông ùa chảy về; cũng vậy phước đức ùa chảy đến bậc Hiền thí đã bố thí đồ ăn, đồ uống, vải mặc, giường nằm, chỗ ngồi, thảm nệm.

Mỗi đoạn ghi nguyên văn Pāli, rồi bản Việt, rồi bản tiếng Anh. Số bên trái là số đoạn trong kinh, để đối chiếu được.

Xin thưa bài kinh này nói về phước của NGƯỜI CÚNG DƯỜNG, và nó nói một điều rất đáng ngẫm.

Chữ then chốt là ABHISANDA — “nguồn sanh phước”, nghĩa đen là dòng chảy tràn. Bản Anh dịch là “overflowing merit”.

Thế Tôn nêu BỐN NGUỒN, ứng với bốn vật dụng mà thí chủ cúng dường: Y, ĐỒ ĂN KHẤT THỰC, TRÚ XỨ, và DƯỢC PHẨM TRỊ BỆNH.

Nhưng xin bác để ý CÔNG THỨC, vì chỗ hay nhất nằm ở đó:

“Tỷ-kheo TRONG KHI HƯỞNG THỌ Y CỦA AI, đạt đến và an trú VÔ LƯỢNG TÂM ĐỊNH, thời NHƯ VẬY LÀ NGUỒN SANH PHƯỚC VÔ LƯỢNG CHO NGƯỜI ẤY.”

Xin thưa con thấy chỗ này rất lạ và rất đẹp, và xin nói cho rõ. Cái làm phước thành VÔ LƯỢNG không phải là món quà LỚN hay NHỎ.

Mà là TÂM CỦA NGƯỜI THỌ NHẬN trong lúc dùng món ấy. Cái y ấy vẫn là cái y; nhưng người mặc nó an trú trong vô lượng tâm định, thì dòng phước cũng thành vô lượng.

Xin thưa APPAMĀṆA CETOSAMĀDHI — “vô lượng tâm định” — là tâm định KHÔNG HẠN LƯỢNG, không có bờ mé.

Rồi Thế Tôn nói: vị Thánh đệ tử thành tựu bốn nguồn ấy thì “KHÔNG DỄ GÌ ĐỂ NẮM LẤY MỘT SỐ LƯỢNG phước thiện” — cả khối phước ấy “được xem là VÔ SỐ, VÔ LƯỢNG”.

Và ví dụ thì rất dễ nhớ, dạy các em được ngay: “Ví như trong BIỂN LỚN, thật không dễ gì để nắm lấy một số lượng nước và nói rằng: ‘Có chừng ấy THÙNG nước, hay chừng ấy TRĂM THÙNG, hay chừng ấy NGÀN THÙNG, hay chừng ấy TRĂM NGÀN THÙNG’.”

Xin thưa con thấy cách kinh đếm dồn lên rồi bỏ cuộc ấy rất khéo: thùng → trăm thùng → ngàn thùng → trăm ngàn thùng — rồi thôi, không đếm nữa.

Kinh kết bằng bài kệ ví các DÒNG SÔNG ùa chảy về BIỂN LỚN; cũng vậy, phước đức ùa chảy đến bậc Hiền thí đã bố thí đồ ăn, đồ uống, vải mặc, giường nằm, chỗ ngồi, thảm nệm.

Xin thưa lời cuối cho anh chị em, và con nghĩ bài này rất an ủi cho những bác cúng dường quanh năm mà chẳng nói với ai.

Kinh KHÔNG bảo phải cúng nhiều. Bốn thứ kể ra đều là thứ rất đời thường: manh áo, bát cơm, chỗ nằm, viên thuốc.