Đây là giới luật của người xuất gia. Đoàn sinh và Huynh Trưởng là cư sĩ, không thọ những giới này. Đọc để hiểu và kính trọng nếp sống của chư Tăng Ni, và để học cái tinh thần đứng sau mỗi điều luật — chứ không phải để đem áp vào sinh hoạt đoàn.
Chương này chép bổn phận của từng vai trong Tăng đoàn: chủ với khách, khách với chủ, trò với thầy, thầy với trò, vị đi xa, vị coi trú xứ. Không phải điều cấm, mà là việc phải làm — và chép rất cụ thể, tới mức đặt bát ở đâu, lấy nước từ lúc nào.
Phần I · Xuất XứNhóm này nằm ở đâu trong Tam TạngVị trí, số giới và bản dịch
- Tạng — Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
- Phần — Hợp Phần (Khandhaka) › Tiểu Phẩm (Cūḷavagga)
- Chương — Chương thứ 8 trong 12 chương Tiểu Phẩm
- Trong Hợp Phần — Hợp Phần có 22 chương: Đại Phẩm 10 + Tiểu Phẩm 12
- Tên Pāli — Vattakkhandhaka
- Bản Việt — Tỳ-khưu Indacanda dịch
Bổn phận là gìKhông phải điều cấm, mà là việc phải làm
Bảy nhóm chương trước phần lớn nói đừng làm gì. Chương này nói phải làm gì. Thí dụ khi có khách tăng tới: vị chủ phải ra đón, đỡ y bát, mời nước, chỉ chỗ nghỉ, cho biết giờ giấc trong chùa. Khách thì phải cởi dép, xếp y, chào theo thứ hạ, hỏi rõ nếp chùa.
Phần thầy và trò là phần chi tiết nhất: trò dậy sớm dâng nước, quét chỗ, giặt y, hầu khi thầy bệnh; thầy cũng có bổn phận với trò — dạy pháp, lo y bát, chăm khi trò bệnh, khuyên khi trò nản. Bổn phận đi hai chiều, không phải một chiều từ dưới lên.
Các vai và bổn phậnBổn phận đi hai chiều
| Vai | Bổn phận |
|---|---|
| Chủ với khách | Ra đón, đỡ y bát, mời nước, chỉ chỗ nghỉ, cho biết nếp chùa |
| Khách với chủ | Cởi dép, xếp y, chào theo thứ hạ, hỏi rõ giờ giấc |
| Trò với thầy | Dâng nước, quét dọn, giặt y, hầu khi bệnh, thưa hỏi |
| Thầy với trò | Dạy pháp, lo y bát, chăm khi trò bệnh, khuyên khi trò nản |
| Vị sắp đi xa | Cất dọn đồ dùng, khóa cửa, báo cho vị coi trú xứ |
| Vị coi trú xứ | Giữ gìn chỗ ở, đón người mới, giữ đồ chung |
Ba điều dễ hiểu lệchĐọc kỹ chỗ này rồi hãy đọc chính văn
- Bổn phận đi hai chiều. Đây là điều dễ bị đọc sót. Chương không chỉ nói trò phải hầu thầy, mà chép kỹ ngang bấy nhiêu về việc thầy phải lo cho trò.
- Chi tiết tới mức bất ngờ. Chép cả việc lấy nước rửa chân cho khách, cả việc quét chỗ trước khi khách tới. Chính sự tỉ mỉ ấy mới làm nên nếp nhà.
- Chăm người bệnh là bổn phận, không phải lòng tốt. Chương chép rõ: ai cũng phải chăm vị bệnh trong chúng. Câu Đức Phật dạy nổi tiếng: ai chăm người bệnh là chăm chính Ta.
Học được gì từ nhóm giới nàyĐoàn sinh là cư sĩ — học tinh thần, không thọ giới
- Ban Huynh Trưởng — Chương này soi thẳng vào quan hệ Huynh Trưởng – đoàn sinh: bổn phận đi hai chiều, và chăm em lúc ốm đau là bổn phận.
- Giờ Oai Nghi — Phần “chủ với khách” dùng được ngay khi đoàn đón đoàn bạn tới sinh hoạt chung.
- Ngành Oanh — Một ý: có khách tới thì ra chào, mời nước, chỉ chỗ ngồi.
Câu hỏi để hỏi các emKhông có câu nào chỉ có một đáp án
- Vì sao chương này chép cả bổn phận của thầy với trò, không chỉ của trò với thầy?
- “Ai chăm người bệnh là chăm chính Ta” — câu ấy nghĩa là gì?
- Trong đoàn, Huynh Trưởng có bổn phận gì với đoàn sinh mà lâu nay ít nói tới?
Đọc tiếp phần nào
Tiểu Phẩm còn nhiều chương nữa, bàn tiếp về cách xử việc và nếp sống trong chúng.
Xem mục lục Tạng LuậtCấu trúc Hợp Phần — 22 chương, gồm Đại Phẩm 10 chương và Tiểu Phẩm 12 chương — đối chiếu bài Vinaya Piṭaka trên Wikipedia tiếng Anh và mục The Vinaya Pitaka của Access to Insight. Bản Việt do Tỳ-khưu Indacanda dịch. Trang này tóm lược nội dung chương, không chép lại chính văn.
