Đây là giới luật của người xuất gia. Đoàn sinh và Huynh Trưởng là cư sĩ, không thọ những giới này. Đọc để hiểu và kính trọng nếp sống của chư Tăng Ni, và để học cái tinh thần đứng sau mỗi điều luật — chứ không phải để đem áp vào sinh hoạt đoàn.
Chương này chép chuyện Devadatta, người anh em họ của Đức Phật, xin được thay Ngài lãnh đạo Tăng đoàn, bị từ chối, rồi tìm cách chia rẽ chúng. Đây là chương nói rõ nhất trong Tạng Luật về thế nào là phá hòa hợp Tăng và vì sao đó là một trong những việc nặng nhất.
Phần I · Xuất XứNhóm này nằm ở đâu trong Tam TạngVị trí, số giới và bản dịch
- Tạng — Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
- Phần — Hợp Phần (Khandhaka) › Tiểu Phẩm (Cūḷavagga)
- Chương — Chương thứ 7 trong 12 chương Tiểu Phẩm
- Trong Hợp Phần — Hợp Phần có 22 chương: Đại Phẩm 10 + Tiểu Phẩm 12
- Tên Pāli — Saṅghabhedakakkhandhaka
- Bản Việt — Tỳ-khưu Indacanda dịch
Devadatta chia rẽ bằng cách nàoKhông bằng điều sai, mà bằng điều nghe rất đúng
Chỗ đáng học nhất: Devadatta không chia rẽ bằng một chủ trương sai. Ông đề nghị năm điều khổ hạnh — suốt đời ở rừng, chỉ khất thực, chỉ mặc y vải nhặt, chỉ ở gốc cây, không ăn cá thịt — rồi xin Đức Phật buộc tất cả phải theo. Nghe rất đạo hạnh.
Đức Phật trả lời: ai muốn giữ thì cứ giữ, nhưng không bắt buộc. Devadatta liền lấy đó làm cớ: nói rằng Ngài sống dễ dãi, còn mình mới nghiêm túc. Một chủ trương nghe hay dùng để chia người ra làm hai phe — đó mới là cách phá hòa hợp thật sự.
Diễn biếnTừ lời xin tới lúc chúng hòa hợp lại
| Bước | Việc xảy ra |
|---|---|
| Xin lãnh đạo | Devadatta xin Đức Phật giao Tăng đoàn cho mình; Ngài từ chối |
| Năm điều khổ hạnh | Đề nghị buộc cả chúng phải theo; Đức Phật cho tùy nghi, không bắt buộc |
| Lấy đó làm cớ | Tuyên bố mình nghiêm túc hơn, lôi kéo một số vị mới xuất gia |
| Chúng chia đôi | Dẫn năm trăm vị đi lập chúng riêng |
| Hai vị đại đệ tử tới | Ngài Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên tới thuyết pháp |
| Chúng trở về | Năm trăm vị hiểu ra và quay lại |
Ba điều dễ hiểu lệchĐọc kỹ chỗ này rồi hãy đọc chính văn
- Chia rẽ hay dùng lời nghe rất đúng. Đây là bài học sắc nhất của chương: người chia rẽ ít khi nói điều sai trắng trợn. Họ nói điều nghe còn đúng hơn cả điều đang có.
- Ép người khác theo mức của mình là dấu hiệu. Đức Phật không cấm năm điều ấy — Ngài chỉ không bắt buộc. Chỗ ranh giới nằm ở chữ “bắt buộc”.
- Chúng hòa hợp lại bằng thuyết pháp. Không phải bằng kỷ luật, mà bằng việc hai vị đại đệ tử tới giảng cho những người đã đi. Cách gỡ vẫn là làm cho người ta hiểu.
Học được gì từ nhóm giới nàyĐoàn sinh là cư sĩ — học tinh thần, không thọ giới
- Câu Chuyện Dưới Cờ — Chuyện Devadatta là một trong những chuyện quan trọng nhất nên kể — nhất là chi tiết chia rẽ bằng điều nghe rất đúng.
- Ban Huynh Trưởng — Bài học rất thiết thân: cẩn thận với người luôn đề nghị mức nghiêm hơn rồi lấy đó chê người khác.
- Bậc Định · Bậc Lực — Bàn về ranh giới giữa tự mình giữ nghiêm và bắt người khác phải giữ như mình.
Câu hỏi để hỏi các emKhông có câu nào chỉ có một đáp án
- Vì sao Devadatta lại chọn năm điều khổ hạnh làm cớ, thay vì một chủ trương sai?
- Tự mình giữ nghiêm khác gì với bắt người khác giữ như mình?
- Trong đoàn, có ai từng lấy chuyện “tôi nghiêm túc hơn” để chê người khác chưa?
Đọc tiếp phần nào
Tiểu Phẩm còn nhiều chương nữa, bàn tiếp về cách xử việc và nếp sống trong chúng.
Xem mục lục Tạng LuậtCấu trúc Hợp Phần — 22 chương, gồm Đại Phẩm 10 chương và Tiểu Phẩm 12 chương — đối chiếu bài Vinaya Piṭaka trên Wikipedia tiếng Anh và mục The Vinaya Pitaka của Access to Insight. Bản Việt do Tỳ-khưu Indacanda dịch. Trang này tóm lược nội dung chương, không chép lại chính văn.
