Đây là giới luật của người xuất gia. Đoàn sinh và Huynh Trưởng là cư sĩ, không thọ những giới này. Đọc để hiểu và kính trọng nếp sống của chư Tăng Ni, và để học cái tinh thần đứng sau mỗi điều luật — chứ không phải để đem áp vào sinh hoạt đoàn.
Giới Bổn chỉ nêu tên bảy pháp Diệt Tránh. Chương này mới là chỗ chỉ cách dùng: có bốn loại tranh chấp khác nhau, và mỗi loại chỉ dùng được một số pháp nhất định. Đây là phần thủ tục chi tiết nhất của Tạng Luật về việc xử.
Phần I · Xuất XứNhóm này nằm ở đâu trong Tam TạngVị trí, số giới và bản dịch
- Tạng — Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
- Phần — Hợp Phần (Khandhaka) › Tiểu Phẩm (Cūḷavagga)
- Chương — Chương thứ 4 trong 12 chương Tiểu Phẩm
- Trong Hợp Phần — Hợp Phần có 22 chương: Đại Phẩm 10 + Tiểu Phẩm 12
- Tên Pāli — Samathakkhandhaka
- Bản Việt — Tỳ-khưu Indacanda dịch
Bốn loại tranh chấpLoại nào dùng pháp nào
Bốn loại là: tranh chấp về giáo lý (hai bên hiểu Pháp và Luật khác nhau); tranh chấp về việc buộc tội (một vị tố một vị); tranh chấp về tội đã phạm (đã nhận là có, nhưng bàn xem thuộc mức nào); và tranh chấp về tăng sự (một quyết định của chúng có hợp lệ hay không).
Không phải pháp nào cũng dùng cho loại nào. Thí dụ phép bỏ phiếu (yebhuyyasikā) chỉ dùng cho tranh chấp về giáo lý, không dùng để quyết xem một người có phạm tội hay không — vì đa số không làm cho một việc thành có thật. Chỗ phân biệt này rất đáng học.
Bốn loại tranh chấpVà pháp dùng cho từng loại
| Loại tranh chấp | Về việc gì | Pháp thường dùng |
|---|---|---|
| Vivādādhikaraṇa | Bất đồng về Pháp và Luật | Xử trước mặt; nếu không xong thì bỏ phiếu |
| Anuvādādhikaraṇa | Một vị buộc tội một vị | Xử trước mặt; xử theo sự nhớ rõ; xử theo cơn điên đã qua; xử nặng thêm |
| Āpattādhikaraṇa | Đã nhận có tội, bàn về mức | Xử trước mặt; xử theo lời tự nhận; trải cỏ che lên |
| Kiccādhikaraṇa | Một tăng sự có hợp lệ không | Xử trước mặt |
Ba điều dễ hiểu lệchĐọc kỹ chỗ này rồi hãy đọc chính văn
- Đa số không quyết được sự thật. Đây là điểm sáng nhất của chương: bỏ phiếu chỉ dùng khi bàn về cách hiểu, không dùng khi hỏi việc ấy có xảy ra hay không. Một việc có thật hay không thì không tùy số người giơ tay.
- “Xử trước mặt” dùng được cho cả bốn loại. Đây là pháp nền. Bất kể tranh chấp loại nào, điều đầu tiên vẫn là: đủ mặt các bên, chiếu theo Pháp và Luật.
- Trải cỏ che lên chỉ dùng cho loại thứ ba. Chỉ khi cả hai bên đã nhận là có lỗi mà truy tiếp thì hỏng. Không dùng để lấp một lời tố cáo chưa được làm rõ.
Học được gì từ nhóm giới nàyĐoàn sinh là cư sĩ — học tinh thần, không thọ giới
- Ban Huynh Trưởng — Bài học lớn nhất: đừng bỏ phiếu để quyết một việc có thật hay không. Bỏ phiếu chỉ hợp khi chọn giữa mấy cách làm.
- Bậc Định · Bậc Lực — Phân biệt bốn loại tranh chấp là một kỹ năng rất thực khi điều hành đoàn.
- Ngành Thiếu — Một ý: cả lớp giơ tay đồng ý cũng không làm cho một chuyện sai thành đúng.
Câu hỏi để hỏi các emKhông có câu nào chỉ có một đáp án
- Vì sao không được bỏ phiếu để quyết xem ai đó có làm việc ấy hay không?
- Bốn loại tranh chấp khác nhau ở chỗ nào? Loại nào hay gặp trong đoàn nhất?
- “Trải cỏ che lên” chỉ dùng khi cả hai bên đã nhận lỗi. Vì sao phải có điều kiện ấy?
Đọc tiếp phần nào
Tiểu Phẩm còn nhiều chương nữa, bàn tiếp về cách xử việc và nếp sống trong chúng.
Xem mục lục Tạng LuậtCấu trúc Hợp Phần — 22 chương, gồm Đại Phẩm 10 chương và Tiểu Phẩm 12 chương — đối chiếu bài Vinaya Piṭaka trên Wikipedia tiếng Anh và mục The Vinaya Pitaka của Access to Insight. Bản Việt do Tỳ-khưu Indacanda dịch. Trang này tóm lược nội dung chương, không chép lại chính văn.
