Đây là giới luật của người xuất gia. Đoàn sinh và Huynh Trưởng là cư sĩ, không thọ những giới này. Đọc để hiểu và kính trọng nếp sống của chư Tăng Ni, và để học cái tinh thần đứng sau mỗi điều luật — chứ không phải để đem áp vào sinh hoạt đoàn.
Mục này hỏi một câu rất sâu: một tội sinh khởi từ đâu. Từ thân? Từ lời nói? Từ ý? Hay phải có mấy thứ hợp lại? Trả lời được câu này thì hiểu vì sao cùng một việc làm mà người này thành tội, người kia không.
Phần I · Xuất XứNhóm này nằm ở đâu trong Tam TạngVị trí, số giới và bản dịch
- Tạng — Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
- Phần — Tập Yếu (Parivāra) — phần thứ ba và cuối cùng
- Mục — Mảng nội dung thứ 3 trong 5 mảng
- Quy mô — Tập Yếu gồm 19 chương
- Tên Pāli — Samuṭṭhāna
- Niên đại — Soạn muộn hơn hai phần trước — nhiều khả năng do một vị Trưởng lão ở Tích Lan
Sáu nguồn sinh khởiTổ hợp của thân, khẩu và ý
Tập Yếu liệt kê sáu cách một tội có thể sinh khởi, là các tổ hợp của ba cửa: thân; khẩu; thân và khẩu; thân với ý; khẩu với ý; thân, khẩu và ý. Mỗi giới trong Giới Bổn đều được xếp vào một trong sáu nguồn ấy.
Chỗ then chốt là những giới cần có ý. Với các giới ấy, không cố ý thì không thành tội — người ngủ, người không biết, người bị cưỡng bức đều không phạm. Còn những giới không cần ý thì làm là thành, dù không cố ý. Biết một giới thuộc loại nào mới biết mình có phạm hay không.
Sáu nguồn sinh khởiTổ hợp ba cửa thân · khẩu · ý
| # | Nguồn | Nghĩa |
|---|---|---|
| 1 | Thân | Chỉ do việc làm của thân, không cần cố ý |
| 2 | Khẩu | Chỉ do lời nói |
| 3 | Thân và khẩu | Phải có cả việc làm lẫn lời nói |
| 4 | Thân với ý | Việc làm cộng với tâm cố ý |
| 5 | Khẩu với ý | Lời nói cộng với tâm cố ý |
| 6 | Thân, khẩu và ý | Đủ cả ba mới thành |
Ba điều dễ hiểu lệchĐọc kỹ chỗ này rồi hãy đọc chính văn
- Đây là chỗ Vinaya gặp giáo lý về Nghiệp. Trong Tạng Kinh, tác ý là nghiệp. Trong Tạng Luật, tác ý quyết định phần lớn các tội. Hai tạng nói cùng một điều bằng hai ngôn ngữ.
- Có giới không cần cố ý vẫn thành tội. Thí dụ các giới về thời hạn giữ vật: quá hạn là quá hạn, quên cũng vậy. Những giới ấy nhằm tập thói quen, không nhằm xét tâm.
- Biết loại giới thì hết lăn tăn. Rất nhiều băn khoăn “tôi có phạm không” tan biến khi biết giới ấy thuộc nguồn nào.
Học được gì từ nhóm giới nàyĐoàn sinh là cư sĩ — học tinh thần, không thọ giới
- Giờ Phật Pháp — Nối thẳng với bài Nghiệp: cố ý hay không cố ý làm việc nặng nhẹ khác hẳn nhau.
- Bậc Trì · Bậc Định — Bàn về hai loại quy định trong đoàn: loại xét tâm ý, và loại chỉ xét việc làm (đi trễ, quên đồng phục).
- Ngành Thiếu — Một ý: làm hỏng vì vô ý khác với cố tình làm hỏng — nhưng vẫn phải sửa.
Câu hỏi để hỏi các emKhông có câu nào chỉ có một đáp án
- Vì sao có giới cần cố ý mới thành tội, có giới thì không?
- Trong nội quy đoàn, quy định nào xét tâm ý, quy định nào chỉ xét việc làm?
- Làm hỏng vì vô ý thì có phải sửa không? Sửa khác gì với bị phạt?
Đọc tiếp phần nào
Tập Yếu còn những mục nữa, mỗi mục soi giới luật từ một góc khác.
Xem mục lục Tạng LuậtTập Yếu có 19 chương — đối chiếu bài Parivāra trên Wikipedia tiếng Anh và mục The Vinaya Pitaka của Access to Insight. Cả hai nguồn đều ghi đây là phần soạn muộn hơn hai phần trước, nhiều khả năng do một vị Trưởng lão ở Tích Lan soạn — chúng tôi ghi rõ chỗ này thay vì nói chắc. Bản Việt do Tỳ-khưu Indacanda dịch.
