G.Đ.P.T Huyền Quang Phật Pháp Ngành Thiếu · Bậc Chánh Thiện Bài 02
Bậc Chánh Thiện · Giáo Lý

Tám Chánh Đạo

Con đường chân chánh có tám ngành — Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm và Chánh Định — dẫn chúng sanh đến đời sống hoàn toàn

Muốn chúng sanh đoạn diệt phiền não để đạt đến cảnh giới Niết Bàn, đức Phật thuyết minh Tám Chánh Đạo. Tám Chánh Đạo là một phương pháp giản dị, hợp với lối sống tâm lý và hành động hằng ngày của chúng sanh.

I. Định Nghĩa

Tám Chánh Đạo là con đường chân chánh có tám ngành, giúp chúng sanh tiến đến đời sống hoàn toàn.

II. Hành Tướng

1. Chánh Kiến (Samma Ditthi): Nhận thức sáng suốt và hợp lý.

a. Kiến thức chân chánh:

  • Nhận thức mọi vật là kết hợp của nhiều nhân duyên, không trường tồn và sẽ biến diệt.
  • Nhận rõ quả báo của mọi hành vi và ý niệm.
  • Nhận rõ giá trị sự sống của mình, người và muôn vật.
  • Nhận rõ mọi chúng sanh có cùng bản thể thanh tịnh.
  • Nhận rõ nghiệp báo thiện ác để thực hành hoặc tránh xa.
  • Nhận thức đạo lý chân chánh để làm đích hướng tiến.

b. Kiến thức sai lầm:

  • Cho sự hiện hữu của vạn vật là tự nhiên.
  • Chấp nhận Thượng đế và phủ nhận nhân quả nghiệp báo.
  • Chủ trương định mệnh, phủ nhận kết quả của hành nghiệp.
  • Quan niệm giai tầng và đẳng cấp để ngăn cách giữa người với người hoặc người với vật.
  • Chấp theo thần thoại, mê tín dị đoan.

2. Chánh Tư Duy (Samma Sankappa): Suy nghĩ chân chánh, tức là suy nghĩ có lợi cho mình và cả cho người.

a. Suy nghĩ chân chánh:

  • Suy nghĩ giới, định, huệ để tu tập giải thoát.
  • Suy nghĩ nguyên nhân đau khổ của chúng sanh để giải thích và khuyến tu.
  • Suy nghĩ những hành vi lỗi lầm và tâm niệm xấu xa để sám hối, cải đổi.

b. Suy nghĩ không chân chánh:

  • Suy nghĩ tà thuật để mê hoặc mọi người.
  • Suy nghĩ những phương cách sâu độc để hại người, hại vật.
  • Suy nghĩ mưu cơ trả thù oán.
  • Suy nghĩ tài sắc, danh vọng.

3. Chánh Ngữ (Samma Vaca): Lời nói ngay thật chân chánh, tức là những lời nói lợi ích chánh đáng.

a. Lời nói chân chánh:

  • Nói thành thật và sáng suốt.
  • Nói ngay thẳng không thiên vị.
  • Nói hòa nhã, rõ ràng và giản dị.
  • Nói lợi ích, dung hòa, khuyến tấn và duy nhất.

b. Lời nói không chân chánh:

  • Lời nói dối trá, không đúng sự thật.
  • Nói không ngay thẳng, thiên vị, dua nịnh, xuyên tạc, ngụy biện.
  • Nói sâu độc, đay nghiến, nguyền rủa, mắng nhiếc, vu họa và thô tục.
  • Nói chia rẽ, di hại cho mọi người, mọi vật.

4. Chánh Nghiệp (Samma Kammanta): Hành động chân chánh, nghĩa là hành vi động tác cần phải sáng suốt chân chánh, có lợi ích.

a. Hành động chân chánh:

  • Hành động theo lẽ phải, biết tôn trọng quyền sống và hạnh phúc chung của người và vật.
  • Tôn trọng nghề nghiệp và tài sản mọi người.
  • Giữ hạnh thanh tịnh, không đàng điếm trác táng.
  • Biết phục vụ chức nghiệp, tận tâm với việc làm.
  • Biết hy sinh chính đáng để giải thoát nỗi khổ cho mình và người.

b. Hành động không chân chánh:

  • Sát hại tàn bạo.
  • Trộm cắp xâm đoạt.
  • Sống xa hoa trác táng.
  • Sáng chế khí cụ mãnh lợi để sát hại.
  • Chế hóa vật giả để dối gạt mọi người.
  • Lợi dụng văn nghệ để kích thích sự đàng điếm, ăn chơi trác táng.

5. Chánh Mạng (Samma Ajiva): Sinh sống chân chánh, tức là chọn nghề nghiệp để sanh sống chánh đáng, lương thiện, không bạo tàn, hèn mạt.

a. Mạng sống chân chánh:

  • Tận lực làm việc để sanh sống nhưng không tổn hại đến người và vật.
  • Đem tài năng chân chánh để sinh sống chứ không giả dối, lừa gạt.
  • Sống thanh cao, không lòn cúi vô lý.
  • Sống đúng chánh giáo, không nên dị đoan.

b. Mạng sống không chân chánh:

  • Làm thương hại chúng sanh.
  • Xem sao, tính vận, bói xăm, giò quẻ để sống.
  • Chiều chuộng quyền quý, mối lái giao dịch và miệng lưỡi để sanh sống.

6. Chánh Tinh Tấn (Samma Vayama): Siêng năng chân chánh, tức là siêng năng làm việc có lợi cho mình, cho người.

a. Siêng năng chân chánh:

  • Thấy mình có tội ác, lỗi lầm thì siêng năng sám hối trừ bỏ.
  • Tội ác và lỗi lầm chưa sanh thì siêng tu các pháp lành để giữ gìn, ngăn đón.
  • Thấy mình chưa có phước nghiệp thì siêng năng và cố gắng đào tạo phước nghiệp.
  • Đã có phước nghiệp thì siêng năng duy trì và tiến triển thêm lên.

b. Siêng năng không chân chánh:

  • Siêng năng sát hại.
  • Siêng năng gian xảo, trộm cắp.
  • Siêng năng đàng điếm.
  • Siêng năng dối trá, xuyên tạc, dua nịnh.
  • Siêng năng rượu chè, xa hoa…

7. Chánh Niệm (Samma Sati): Nhớ nghĩ chân chánh — nhớ nghĩ quá khứ, quan sát cảnh hiện tại và sắp đặt, tưởng tượng cảnh tương lai.

a. Nhớ nghĩ quá khứ (chân chánh):

  • Nhớ ơn cha mẹ, thầy bạn để báo đáp.
  • Nhớ ân nước nhà để phụng sự bảo vệ.
  • Nhớ ơn chúng sanh giúp đỡ để đền trả.
  • Nhớ ân Phật, Pháp, Tăng để tu hành.
  • Nhớ lỗi lầm xưa để sám hối cải đổi.

b. Nhớ nghĩ không chân chánh:

  • Nhớ khuyết điểm của người để chế diễu, phê bình.
  • Nhớ lại oán hận cũ để phục thù.
  • Nhớ lại dục căn xưa để lung lạc ý chí.
  • Nhớ lại hành động xảo trá và tàn bạo để hãnh diện tự đắc.

c. Quán niệm chân chánh:

  • Quán niệm từ bi: Quán cảnh đói khổ, tật bệnh và tối tăm của chúng sanh trong hiện tại và vô số tai nạn xảy ra trong tương lai, sanh tâm thương xót, giúp đỡ và tìm phương cách đề phòng che chở.
  • Quán niệm trí huệ: Quán nguyên nhân sanh hóa của vũ trụ vạn vật, hữu tình, vô tình, oán, thân, tốt xấu… để tự tu và khuyến giáo được rõ ràng, thuận lợi, giải thoát.

d. Quán niệm không chân chánh:

  • Nhớ nghĩ sắc vọng.
  • Nhớ nghĩ phương tiện sát hại.
  • Nhớ nghĩ độc kế thâm mưu.
  • Nhớ nghĩ văn tự xảo trá.
  • Nhớ nghĩ cao lương mỹ vị.

8. Chánh Định (Samma Samadhi): Tu tập thiền định chân chánh, không nên tu tập các môn thiền định không chân chánh.

a. Thiền định chân chánh:

  • Bất tịnh quán: Quán các pháp không thanh tịnh để trừ tham dục ái ố.
  • Từ bi quán: Quán tất cả chúng sanh đều đồng một chân tâm, bình đẳng không khác để tăng trưởng kính tâm và thương xót cứu độ, đoạn trừ tâm hận thù.
  • Nhân duyên quán: Quán tất cả các pháp — hữu hình như sự vật, vô hình như tâm niệm, lớn như núi, nhỏ như vi trùng — đều là giả hợp duyên sanh, không chân thật, để đoạn trừ ngu si thiên chấp.
  • Giới phân biệt quán: Phân biệt và quán sát sự giả lập của 18 giới (6 căn, 6 trần, 6 thức) để thấy không thật có ngã, pháp — mục đích trừ ngã chấp và pháp chấp.
  • Sổ tức quán: Quán hơi thở ra vào để đối trị tâm tán động ly loạn.

b. Thiền định không chân chánh:

  • Tu diệt tận định (diệt hết biến hạnh của 7 thức) để cầu chứng quả Niết Bàn giả danh.
  • Tu vô tướng định (diệt hiện hành 6 thức trước) để cầu an vui các cõi trời, ngoại đạo.
  • Tu thiền định để luyện đơn, vận khí… cầu thần thông, trường sanh, phép lạ, tu tiên, ngoại đạo…

III. Phân Loại

  1. Tín (Saddha): Chánh Kiến và Chánh Tư Duy.
  2. Giới (Sila): Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp và Chánh Mạng.
  3. Định (Samadhi): Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm và Chánh Định.

IV. Công Năng

  1. Cải thiện tự thân: Tất cả hành vi bất chánh, ngôn ngữ đảo điên và ý niệm mê mờ đều do con người đi ngược Tám Chánh Đạo. Trái lại, nếu tu theo Tám Chánh Đạo sẽ hoán cải được tất cả và tạo cho tự thân một đời sống chân chánh, lợi ích và thiện mỹ.
  2. Cải tạo hoàn cảnh: Hiện cảnh là hình thành của tâm niệm, là kết quả của hành vi. Nếu hành động theo Tám Chánh Đạo, hiện cảnh thế gian sẽ an lành và tịnh lạc.
  3. Làm căn bản cho chánh giác: Tám Chánh Đạo là căn bản đầu tiên cho sự giác ngộ chân chánh của chư Phật. Phật tử muốn hướng tiến đến cực quả tốt đẹp phải theo Tám Chánh Đạo.

V. Lợi Ích

Thực hành Tám Chánh Đạo sẽ có những lợi ích:

  1. Kiến thức chân chánh không bị mê hoặc điên đảo.
  2. Suy nghĩ chân chánh không bị mê lầm đen tối.
  3. Lời nói chân chánh sẽ lợi mình lợi người.
  4. Hành động chân chánh sẽ không tổn người, hại vật.
  5. Đời sống chân chánh sẽ được mọi người kính nể.
  6. Siêng năng chân chánh sẽ được kết quả khả quan.
  7. Nhớ nghĩ chân chánh thâu hoạch nhiều kết quả tốt.
  8. Thiền định chân chánh thì trí huệ dũng phát và Phật quả dễ thành tựu.

VI. Kết Luận

Tám Chánh Đạo trình bày các nguyên tắc chánh đáng để áp dụng trong mọi trường hợp của sự sống, để cải thiện mọi xấu xa và tội lỗi của chúng sanh. Tám Chánh Đạo là nền tảng chánh giác, là căn bản giải thoát. Người Phật tử cần phải học và thực hành Tám Chánh Đạo để cải thiện đời sống bản thân, hoàn cảnh xã hội và để được giác ngộ như chư Phật.

Tám Chánh Đạo là nền tảng của chánh giác và là căn bản của sự giải thoát — con đường chân chánh dẫn từ đời sống hằng ngày đến bờ giác ngộ.

To help beings put an end to their afflictions and reach Nirvana, the Buddha taught the Noble Eightfold Path. It offers simple guidelines anyone can follow and practice in daily living.

I. Definition

The Noble Eightfold Path is the right way, in eight branches, that leads a person toward a life of perfection and enlightenment.

II. Characteristics

1. Right Understanding (Samma Ditthi): Deep and thorough understanding.

a. Correct understanding:

  • Understand that things are a union of many causes, impermanent and destined to disappear.
  • Understand the results of all actions and ideas.
  • Understand the worthiness of life — one's own, others', and all living beings'.
  • Understand that all living beings share the same pure mind.
  • Understand that karma is the result of actions, both good and bad.
  • Accept true morality as one's goal.

b. Incorrect understanding:

  • Thinking the existence of things is merely natural.
  • Accepting a God and denying the law of cause and effect.
  • Believing in predestination, denying the results of karma.
  • Distinguishing classes and ranks to separate humans from one another, or humans from animals.
  • Following myths and superstitions.

2. Right Thought (Samma Sankappa): Thinking truthfully — thought that is beneficial to oneself and to everyone.

a. Correct thoughts:

  • Think about precepts, concentration and wisdom in order to practice liberation.
  • Think of the causes of suffering in order to explain them and encourage all beings to practice.
  • Think of one's mistakes and bad intentions in order to repent and correct them.

b. Incorrect thoughts:

  • Think of witchcraft to deceive people.
  • Think of harmful ways to hurt humans and animals.
  • Think of tricky schemes to take revenge on enemies.
  • Think about wealth, lust and reputation.

3. Right Speech (Samma Vaca): Speaking honestly with beneficial, skillful words.

a. Right speech:

  • Honest and clear speech.
  • Straightforward, unbiased speech.
  • Amiable, clear and simple speech.
  • Beneficial, harmonizing, encouraging and consistent speech.

b. Incorrect speech:

  • Untruthful speech.
  • Crooked, partial, flattering, distorting and sophistic speech.
  • Harmful, bad-tempered, cursing, scolding, slanderous and ill-mannered speech.
  • Divisive speech that harms all beings.

4. Right Action (Samma Kammanta): Right conduct — action that is wholesome and beneficial to everyone.

a. Right actions:

  • Act reasonably, respecting the life and shared happiness of humans and animals.
  • Respect people's occupations and properties.
  • Maintain pure conduct and avoid debauchery.
  • Be responsible and dedicated to one's work.
  • Know how to make worthy sacrifices to free oneself and others from suffering.

b. Incorrect actions:

  • Cruel killing.
  • Theft and seizure.
  • Living in luxury and corruption.
  • Inventing dangerous weapons to kill humans and animals.
  • Making fake goods to lie to and deceive people.
  • Taking advantage of the arts to incite debauchery and dissipation.

5. Right Livelihood (Samma Ajiva): Making an honest living through an occupation that is decent and does not rely on cruelty or degradation.

a. Right livelihood:

  • Work hard for a living, but without harming other people or animals.
  • Use one's genuine talents to earn a living, not deceit or fraud.
  • Live nobly, never demeaning oneself without reason.
  • Follow the true Dharma, not superstition.

b. Incorrect livelihood:

  • Making a living by harming living beings.
  • Living off astrology, fortune-telling and divination.
  • Living by flattering the powerful, brokering deals and glib talk.

6. Right Effort (Samma Vayama): Working diligently at whatever benefits oneself and others.

a. Right effort:

  • Seeing one's own faults, diligently repent and give them up.
  • Where evils and faults have not yet arisen, diligently cultivate wholesome deeds to guard against them.
  • Lacking meritorious deeds, diligently strive to build them.
  • Having meritorious deeds, diligently maintain and develop them further.

b. Wrong effort:

  • Diligence in killing.
  • Diligence in cunning and theft.
  • Diligence in debauchery.
  • Diligence in lying, distorting and flattering.
  • Diligence in drinking and extravagance…

7. Right Mindfulness (Samma Sati): Recollecting rightly — remembering the past, observing the present, and reflecting on the future.

a. Remembering the past (rightly):

  • Remember the kindness of parents, teachers and friends in order to repay them.
  • Remember the debt to one's country in order to serve and protect it.
  • Remember the help of living beings in order to repay them.
  • Remember the grace of the Buddha, Dharma and Sangha in order to practice.
  • Remember past mistakes for repentance and correction.

b. Incorrect recollection:

  • Remember someone's faults to mock and criticize them.
  • Remember old hatred for revenge.
  • Remember old sensual pleasures, weakening one's will.
  • Remember treacherous and cruel deeds with pride and self-satisfaction.

c. Right contemplation:

  • Contemplation of compassion: Observe the hunger, illness and ignorance of living beings in the present, and the countless misfortunes to come, so as to develop a compassionate heart, to help, and to seek ways to protect them.
  • Contemplation of wisdom: Observe the causes of the arising and changing of the universe and all things — sentient and insentient, hatred and love, good and evil — in order to cultivate and teach clearly, concisely and freely.

d. Wrong contemplation:

  • Dwelling on lustful forms.
  • Dwelling on means of killing.
  • Dwelling on cruel schemes and deep plots.
  • Dwelling on deceitful words.
  • Dwelling on savory delicacies.

8. Right Concentration (Samma Samadhi): Practicing right meditation, and not practicing wrong meditation.

a. Right meditation:

  • Meditation on impurities: Contemplate the impurity of things in order to remove craving and lust.
  • Meditation on compassion: Contemplate that all beings share one true, equal mind, in order to grow in respect and compassion and to end all hatred.
  • Meditation on causation: Contemplate all things — large as a mountain, small as a microbe — as merely conditioned, temporary and unreal, in order to remove ignorance and clinging.
  • Meditation on the elements: Distinguish and observe the provisional nature of the eighteen realms (six sense faculties, six sense objects, six consciousnesses) to see there is no true self or fixed dharma, uprooting attachment to self and to phenomena.
  • Meditation on breathing: Follow the in-and-out breath to counter a scattered, restless mind.

b. Incorrect meditation:

  • Cultivating extinction meditation (extinguishing the seven consciousnesses) to seek a false Nirvana.
  • Cultivating formless meditation (extinguishing the first six consciousnesses) to seek pleasure in the heavenly and non-Buddhist realms.
  • Cultivating meditation to attain supernatural powers, longevity and miracles.

III. Classification

  1. Faith / Wisdom (Saddha): Right Understanding and Right Thought.
  2. Morality (Sila): Right Speech, Right Action and Right Livelihood.
  3. Concentration (Samadhi): Right Effort, Right Mindfulness and Right Concentration.

IV. Effectiveness

  1. Improve oneself: All wrong deeds, distorted speech and deluded thoughts come from going against the Eightfold Path. One who practices it transforms all of this and builds a true, beneficial and wholesome life.
  2. Improve surroundings: Circumstances are shaped by the mind and are the results of action. Acting according to the Path makes the world a peaceful and beautiful place.
  3. Foundation of enlightenment: The Eightfold Path is the first foundation of the true enlightenment of all Buddhas. A Buddhist who wishes to reach the highest fruit must follow it.

V. Benefits

Practicing the Noble Eightfold Path yields:

  1. Right understanding that cannot be deceived or deluded.
  2. Right thought that is not clouded by delusion.
  3. Right speech that benefits oneself and others.
  4. Right action that harms neither people nor living beings.
  5. Right livelihood that earns the respect of others.
  6. Right effort that brings good results.
  7. Right mindfulness that helps one understand situations and reap good fruit.
  8. Right concentration that develops wisdom and makes Buddhahood easier to attain.

VI. Conclusion

The Noble Eightfold Path sets out sound principles to apply in every situation of life, to correct all the faults and wrongs of living beings. It is the foundation of enlightenment and the basis of liberation from suffering. As a Buddhist, one needs to learn and practice these Noble Ways to better one's own life and to change the world around us.

The Noble Eightfold Path is the foundation of enlightenment and the basis of liberation — the right road that leads from everyday life to the shore of awakening.

Để lại bình luận

0/500 ký tự

Danh sách bình luận