Cháo Nấm Đậu Xanh — Ninh Nhừ Bốn Mươi Phút, Nấm Xào Cho Sau
Bếp Chay Huyền Quang · Canh & Cháo · Món thứ 17
Cháo là món chay xưa nhất, và cũng là món được Đức Phật khen rõ nhất. Trong Bếp, nồi cháo nấm đậu xanh này là món để nấu cho người khác: cho người nhà đang cảm, cho các em sau một ngày trại, cho buổi cúng rằm ở chùa. Gạo, đậu xanh, nấm — ba thứ rẻ, hiền, và nấu chung thì ra một nồi sánh, bùi, thơm không cần xương thịt gì cả.
Ba việc làm nên nồi cháo ngon: pha một nắm nếp vào gạo tẻ cho cháo sánh mà không cần khuấy nhiều; ngâm đậu xanh trước một giờ để đậu nở bùi cùng lúc gạo nhừ; và xào nấm riêng với chút boa-rô rồi mới cho vào cuối — nấm ninh chung từ đầu sẽ dai và mất mùi. Ba nguồn đem so gặp nhau ở cả ba điểm.
- Tay làm15 phút
- Ngâm · ninh60 phút · 40 phút
- Ra được1 nồi ≈ 2 lít, 4–6 chén
- Để được2 ngày tủ lạnh, hâm thêm nước
- Độ khóDễ — cần khuấy đáy nồi
Cách nấu cháo chay rau củ ngon bổ dưỡng — kênh Món Ăn Ngon Mỗi Ngày, 147 nghìn lượt xem (tính đến 9/2026). Cách ninh và độ sánh đúng; có thêm rau củ, bỏ bớt cũng được.
Nguyên liệu — cho 4–6 chén
Cháo
- 100 g gạo tẻ + 30 g gạo nếp (nếp cho sánh)
- 80 g đậu xanh cà (đã bỏ vỏ), ngâm 1 giờ
- 2 lít nước (hay nước luộc rau củ)
- 1 muỗng cà phê muối + 1 muỗng canh dầu ăn cho vào lúc sôi
Nấm
- 6 tai nấm hương khô (≈ 20 g), ngâm nước ấm 20 phút, giữ nước ngâm
- 150 g nấm bào ngư hay nấm rơm, xé/cắt vừa ăn
- 1 muỗng canh boa-rô băm phần trắng (hay 2 lát gừng)
- 1 muỗng canh dầu ăn, 1 muỗng cà phê nước tương, ½ muỗng cà phê hạt nêm chay
Rắc lúc ăn
- Ngò, phần xanh boa-rô cắt nhỏ, tiêu xay, vài giọt dầu mè
- Giò cháo quẩy chay hay bánh mì nướng (tuỳ)
Ba nguồn đem so: một trang siêu thị điện máy (30 g gạo · 50 g đậu xanh · 50 g nấm trắng · 200 g nấm bào ngư · 1–2 lít nước · ngâm đậu 45–60 phút · nấu 40 phút · 1 muỗng dầu cho vào lúc sôi để không trào), một trang ẩm thực chay (100 g gạo tẻ · 40 g nếp · 40 g nấm hương khô · xào nấm riêng · 45 phút) và một trang gia đình (100 g tẻ · 50 g nếp · 100 g đậu xanh · nấm bào ngư, hương, rơm · ngâm 10–15 phút · nấu 20–25 phút). Bài này lấy tỷ lệ gạo–nếp–đậu ở giữa, ngâm đậu đủ một giờ và ninh 40 phút để đậu thật nhừ.
Các bước
Ngâm 60 phút
Đậu xanh cà vo sạch, ngâm nước 1 giờ. Gạo tẻ và nếp vo chung, ngâm 30 phút — gạo ngâm nở nhanh, cháo mau nhừ. Nấm hương ngâm nước ấm 20 phút, vắt ráo, cắt lát; giữ nước ngâm để đổ vào cháo.
Ninh 40 phút · lửa nhỏ
Nồi dày, 2 lít nước + nước ngâm nấm, đun sôi, cho gạo, nếp, đậu xanh và muối vào. Sôi lại thì cho 1 muỗng dầu (bớt trào), hạ lửa liu riu, đậy hờ. Cứ 10 phút khuấy một lần tới tận đáy — chỗ khê luôn ở đáy. Sau 40 phút hạt gạo nở bung, đậu nhừ, cháo sánh vừa. Đặc quá thì thêm nước sôi.
Xào nấm 5 phút
Trong lúc chờ: chảo nóng, 1 muỗng dầu, phi boa-rô (hay gừng), cho nấm hương và nấm bào ngư vào xào lửa lớn 3 phút cho săn, nêm nước tương và hạt nêm. Xào riêng thế này nấm thơm và giữ độ dai vừa.
Hợp lại và nêm 5 phút
Trút nấm vào nồi cháo, khuấy đều, nấu thêm 5 phút lửa nhỏ cho hoà vị. Nếm lại muối. Múc ra chén, rắc ngò, boa-rô xanh, tiêu, vài giọt dầu mè. Đừng đậy nắp kín sau khi tắt bếp — hơi nước đọng làm cháo loãng.
Cẩn thận — những thứ làm hỏng món
- Khê đáy nồi là lỗi số một: lửa phải nhỏ, nồi phải dày, và khuấy tới đáy mỗi 10 phút.
- Đậu xanh không ngâm thì gạo nhừ rồi mà đậu còn sượng. Ngâm một giờ, hay dùng đậu cà đã bỏ vỏ.
- Nấm ninh chung từ đầu thành dai và nhạt mùi. Xào riêng, cho vào 5 phút cuối.
- Cháo nguội sẽ đặc thêm nhiều. Nấu hơi loãng hơn ý muốn; hâm lại thì thêm nửa chén nước.
Biến tấu
- Cháo cho người bệnh: bỏ tiêu và dầu mè, nấu loãng hơn, thêm vài lát gừng lúc ninh — ấm bụng, dễ nuốt.
- Cháo đậu xanh nước cốt dừa: bớt nấm, thêm ½ chén nước cốt dừa lúc cuối và chút đường — thành món ngọt.
- Nấu bằng nồi cơm điện / nồi áp suất: cho hết vào, nấu chế độ cháo 30 phút, rồi mới cho nấm xào — không phải canh khê.
Ăn với gì
Một chén cháo nóng với dĩa muối sả ớt hay tương hột kho để bên cạnh cho ai muốn đậm. Ngày rằm, cháo này dọn cùng xôi vò là đủ một mâm.
Ăn chay cùng Nhi — Cháo đậu xanh chân nấm chay · 29 nghìn lượt xem. Đúng món này, năm phút, dùng chân nấm rẻ tiền.
Lan Lê Miền Tây — Cách nấu cháo bắp nấm bào ngư, nấm rơm, đậu hũ chay · 35 nghìn lượt xem. Bản miền Tây có bắp ngọt, hợp các em nhỏ.
Trong tinh thần nhà Phật
Đức Phật dạy cháo có năm lợi ích: “Trị đói, trừ khát, điều hòa phong, làm sạch bọng đái và tiêu hóa các đồ ăn sống còn lại.” Có lẽ không món nào trong Bếp này được Kinh nói rõ đến thế — và cũng không món nào hợp để nấu cho người khác hơn.
Tăng Chi Bộ 5.207, Kinh Cháo — đọc nguyên văn trên trang nhà
Nhà quý vị làm ngon hơn? Xin chỉ cho.
Tỷ lệ khác, mẹo của gia đình, cách của má — xin gửi kèm hình, bài sẽ được đăng ở đây dưới tên quý vị.